Hollanda Merkez Bankasından Kritik Uyarı: Finansal İstikrar Tehlike Altında
Hollanda Merkez Bankası (DNB), ülkenin finansal istikrarı konusunda dikkat çeken bir uyarıda bulundu. DNB direktörü Olaf Sleijpen, sunumunda kullandığı çarpıcı benzetmeyle endişesini dile getirdi:
“KNMI’de çalışsaydım ‘kod oranje’ derdim.”
Sleijpen’e göre ekonomik ve finansal şokların ortaya çıkma ihtimali tarihi seviyelerde.
“Soru, Şok Olup Olmayacağı Değil; Ne Zaman Olacağı”
DNB’nin yarıyıl raporu olan Finansal İstikrar Genel Görünümü”nü tanıtan Sleijpen, risklerin hâlâ son derece yüksek olduğunu vurguladı:
“Şokların yaşanıp yaşanmayacağı değil, ne zaman ve nerede ortaya çıkacağı önemli. Buna DNB dahil herkes hazırlanmalı.”
Risklerin mayıs ayından bu yana biraz azaldığı belirtilse de, seviye hâlâ 2008 finans krizine yakın.
Rekor Kıran Borsalar ve Yapay Zeka Etkisi
DNB raporu, özellikle ABD borsalarındaki hızlı yükselişe dikkat çekiyor.
Amerikan borsaları nisan başından bu yana %20 artarak rekor seviyelere çıktı.
Avrupa borsalarında yükseliş %5 civarında kaldı.
DNB, özellikle ABD’deki teknoloji hisselerinin yapay zeka beklentileriyle aşırı değerlenmiş olduğunu belirtiyor. Büyük teknoloji şirketleri şu anda yüz milyarlarca dolarlık AI yatırımları yapıyor.
Sleijpen, endişelerini dile getirse de Hollanda’daki emeklilik fonlarının çeşitlendirilmiş portföyleri sayesinde daha dayanıklı olduğunu vurguluyor.
Merkez Bankalarının Bağımsızlığı Tehlikede
DNB, özellikle ABD’de merkez bankalarına yönelik artan siyasi baskının finansal istikrarı tehdit ettiğini belirtiyor. Raporda, bu durum şöyle ifade ediliyor:
“Dünya genelinde ve özellikle ABD’de bu kurumlar üzerindeki siyasi baskı artıyor. Kurumlara —özellikle merkez bankasının bağımsızlığına— artan baskı, finansal istikrar için risk oluşturmaktadır.”
Sleijpen de benzer şekilde, bağımsızlığa yönelik müdahalelerin yüksek enflasyon ve fiyat oynaklığını artırabileceği uyarısını yaptı.
Stablecoin’lerde Büyüme
DNB’nin dikkat çektiği bir diğer önemli konu ise stablecoin’lerin hızlı yükselişi.
Sleijpen’e göre:
“Stablecoin’lerin son beş yıldaki büyümesi çok hızlı oldu ve piyasa büyüklüğü şu anda yaklaşık 300 milyar dolar.”
Piyasa uzmanları, bu rakamın üç yıl içinde 2 trilyon dolara ulaşabileceğini öngörüyor.
Stablecoin’lerin büyük bölümü dolara bağlı ve ABD devlet tahvilleri gibi varlıklarla destekleniyor. Sleijpen’e göre tehlike, piyasada eş zamanlı bir panik satışında ortaya çıkabilir:
“Çok sayıda yatırımcı aynı anda stablecoin satmak isterse, bunun altında yatan varlıkların zorunlu satışına ve piyasalarda ani dalgalanmalara yol açabilir.”
Fransa’daki Siyasi Kriz Hollanda Emeklilik Fonlarını Etkiliyor
Fransa’daki hükümet krizinin etkisiyle Fransız devlet tahvillerinde faizler yükseliyor. Hollanda’da emeklilik fonlarının elinde yaklaşık 60 milyar euro değerinde Fransız tahvili bulunuyor.
DNB raporunda şu uyarı yapıldı:
“Finansal kurumların bu riskleri doğru yönetmesi kritik öneme sahiptir. Bütçe çıkmazından çıkacak çözüm Fransız siyasetinin sorumluluğundadır.”
Sleijpen ayrıca eurobond tartışmalarına da temkinli yaklaştı ve şunu vurguladı:
“Eurobond’un temel şartı, toplam borcun yükselmemesidir. Kontrolsüz eurobond ihracı beni bir para politikası yapıcısı olarak memnun etmez.”
“Turuncu Alarm: Hazırlıklı Olun”
Sleijpen konuşmasını, baştaki metaforunu tekrarlayarak bitirdi:
“Kod turuncu olduğunda yola hazırlıklı çıkarsın. Mesajım finansal kurumlara da aynı: Hazırlıklı olun.”
Geçtiğimiz hafta Hollanda Finansal Piyasalar Otoritesi (AFM) de yatırımcıların aşırı iyimser beklentilere kapılmaları konusunda uyarmıştı.
Lahey/Furkan TURGUT
