Hollanda’da Helal Kesimi de Etkileyecek Yasak Teklifi Meclise Sunuldu

Hollanda’da Helal Kesimi de Etkileyecek Yasak Teklifi Meclise Sunuldu

Hollanda’da Hayvanlar Partisi (Partij voor de Dieren), hayvanların kesimden önce mutlaka bayıltılmasını öngören yasa teklifini bugün Temsilciler Meclisi’ne sundu. Teklifin kabul edilmesi hâlinde, önceden bayıltılmadan yapılan İslami helal kesim ve Yahudi koşer kesimi de yeni düzenlemeden etkilenecek. Ancak henüz yürürlüğe girmiş bir yasak bulunmuyor.

Hollanda’da dini kurallara göre gerçekleştirilen hayvan kesimi yeniden siyasi tartışmaların merkezine yerleşti. Hayvanlar Partisi lideri Esther Ouwehand tarafından hazırlanan yasa teklifi, yalnızca dini kesim yöntemlerini değil, mezbahalarda kullanılan bazı geleneksel kesim ve bayıltma yöntemlerini de kapsıyor. Teklifin temel amacı, kesim sırasında hayvanların yaşadığı acı ve sıkıntıyı azaltmak olarak açıklanıyor.

Helal kesim açısından ne değişecek?

Hollanda’da genel kural olarak hayvanların kesimden önce bayıltılması gerekiyor. Ancak İslam ve Yahudilikteki dini kesim uygulamaları için belirli bir istisna bulunuyor. Yeni yasa teklifi, bu istisnanın kaldırılmasını ve hayvanların dini usullerle kesim yapılırken de kesim öncesinde bayıltılmasını zorunlu hâle getirmeyi öngörüyor.

Bu nedenle teklif, Hollanda’daki Müslüman ve Yahudi topluluklarını doğrudan ilgilendiriyor. Bazı Müslümanlar ve Yahudiler, kesim öncesinde bayıltma işlemini kendi dini kurallarıyla bağdaşmaz olarak değerlendiriyor. Böyle bir düzenlemenin yasalaşması durumunda, bu kişilerin dini kurallarına uygun et temin etmesi ve mevcut kesim uygulamalarının sürdürülmesi konusunda önemli değişiklikler yaşanabilir.

Bununla birlikte teklif, bütün helal sertifikalı ürünlerin veya helal et satışının doğrudan yasaklanması anlamına gelmiyor. Düzenlemenin kritik noktası, hayvanın kesimden önce bayıltılmadan kesilmesine izin veren istisnanın kaldırılması. Dolayısıyla önceden bayıltma işleminin helal kuralları bakımından kabul edilip edilmediği, uygulamanın dini açıdan değerlendirilmesinde önem taşıyor.

Teklif yalnızca helal ve koşer kesimini kapsamıyor

Meclise sunulan düzenleme, hayvan refahını artırmayı amaçlayan daha geniş kapsamlı önlemler içeriyor. Teklifte yer alan diğer başlıca maddeler şöyle:

• Domuzlarda CO₂ ile bayıltma yönteminin yasaklanması
• Tavuk, ördek ve hindilerde elektrikli su banyosuyla bayıltma yönteminin kaldırılması
• İleri derecede gebe hayvanların kesimhaneye taşınmasının önlenmesi
• Kümes hayvanlarının taşıma kasalarından konveyör bantlarına bilinçsiz şekilde boşaltılmasına son verilmesi

Bu maddeler, teklifin yalnızca dini kesim uygulamalarına odaklanmadığını; genel kesim süreçlerine ilişkin yöntemleri de değiştirmeyi hedeflediğini gösteriyor.

Hayvan refahı mı, din özgürlüğü mü?

Teklifin önündeki temel tartışmalardan biri, hayvanların korunması ile din özgürlüğünün sınırlarının nasıl dengeleneceği.

Hayvanlar Partisi, kesim öncesi bayıltma zorunluluğunun hayvanların gereksiz acı çekmesini önlemek için gerekli olduğunu savunuyor. Partinin gerekçesinde, dini kesim istisnasının kaldırılmasının Müslüman ve Yahudi topluluklarının dini özgürlüklerini etkileyebileceği de kabul ediliyor.

Buna karşılık, DENK, SGP ve ChristenUnie milletvekilleri, daha önce dini kesim konusunda yapılan açıklamalara ilişkin kaygılarını dile getirmişti. Bu partilerden milletvekilleri, konunun din özgürlüğü üzerindeki etkilerine dikkat çekti. SGP milletvekili André Flach da Yahudi topluluğunun karşılaştığı kısıtlamalara yenilerinin eklenmesine karşı olduklarını belirtti.

Hollanda'da konu daha önce de gündeme gelmişti. Benzer bir yasa teklifi 2011 yılında Temsilciler Meclisi'nde kabul edilmiş, ancak Senato'da gerekli desteği alamamıştı. O dönemde temel itirazlardan biri, yasağın din özgürlüğünü orantısız biçimde sınırlandıracağı yönündeydi.

Yasa teklifi bundan sonra nasıl ilerleyecek?

Hayvanlar Partisi'nin girişimi, 28 Ekim 2026 itibarıyla Temsilciler Meclisi'ne sunulmuş durumda. Ancak teklifin sunulması, kabul edildiği veya yürürlüğe girdiği anlamına gelmiyor. Önümüzdeki aşamalarda teklifin parlamentoda görüşülmesi ve yasama sürecinin ilerlemesi gerekiyor.

Teklifin açıklama metninde, dini kesim uygulamalarının yeni kurallara uyum sağlaması için 18 aylık bir geçiş süresi öngörülüyor. Bu süre, teklifin yasalaşması hâlinde uygulanması planlanan bir düzenleme; mevcut durumda başlamış bir geri sayım değil.

Hukuki açıdan da tartışmanın yeni bir boyutu bulunuyor. Hollanda Danıştayı (Raad van State), önceki değerlendirmelerinden farklı olarak, güncel Avrupa hukukundaki gelişmeler ışığında hayvan refahı gerekçesiyle dini kesime sınırlama getirilmesinin belirli koşullar altında mümkün olabileceği yönünde ağırlıklı olarak olumlu görüş bildirdi. Bununla birlikte bu görüş, teklifin otomatik olarak kabul edileceği anlamına gelmiyor.

Sonuç olarak: Hollanda'da bugün sunulan teklif, özellikle önceden bayıltılmadan yapılan helal kesim uygulamalarının geleceği açısından önem taşıyor. Ancak şu aşamada helal kesim veya helal et satışı genel olarak yasaklanmış değil. Belirleyici olan, teklifin Meclis ve Senato aşamalarında nasıl şekilleneceği ve milletvekillerinin din özgürlüğü ile hayvan refahı arasındaki denge konusunda nasıl bir karar vereceği olacak.

Lahey / Tarık OKAN