Hollanda’da İslami Okullardan Hükümetin Eğitim Planına Sert Tepki: “Başarı Cezalandırılıyor”

Hollanda’da İslami Okullardan Hükümetin Eğitim Planına Sert Tepki: “Başarı Cezalandırılıyor”

ISBO, yeni eğitim finansmanı modelinin dezavantajlı öğrencilerin yoğun olduğu okullara milyonlarca avroluk bütçe kaybı yaşatabileceği uyarısında bulundu. Örgüt, düzenlemenin ertelenmesini ve okullar için en az beş yıllık geçiş süreci uygulanmasını istedi.

Hollanda’da İslami okul yönetimlerini temsil eden İslami Okul Yönetimleri Örgütü (ISBO), hükümetin eğitimdeki dezavantajları ölçmek ve okullara ayrılan kaynakları belirlemek için kullandığı göstergede planlanan değişikliğe sert tepki gösterdi. Örgüt, yeni hesaplama yönteminin özellikle sosyoekonomik açıdan dezavantajlı bölgelerde faaliyet gösteren okulları olumsuz etkileyebileceğini belirterek Temsilciler Meclisi’ne (Tweede Kamer) çağrıda bulundu.

ISBO’nun yayımladığı pozisyon raporunda, eğitimdeki dezavantaj riskini belirleyen göstergenin düzenli olarak güncellenmesi ilke olarak destekleniyor. Ancak örgüte göre, hükümetin uygulamaya koymak istediği yeni model, istatistiksel açıdan daha gelişmiş görünmesine rağmen okulların gerçek koşullarını yeterince dikkate almıyor. Bu durumun, eğitimde fırsat eşitliğini güçlendirmek yerine mevcut eşitsizlikleri derinleştirebileceği ifade ediliyor.

Dezavantajlı okullar bütçe kaybı riskiyle karşı karşıya

Yeni hesaplama yönteminin özellikle büyük şehirlerdeki hassas mahallelerde bulunan okulları etkilemesi bekleniyor. Düşük gelir, yoksulluk riski, evde birden fazla dilin konuşulması ve ebeveynlerin sınırlı eğitim geçmişi gibi faktörlerin bir arada görüldüğü bölgelerdeki okulların, yeni sistem nedeniyle orantısız bütçe kayıpları yaşayabileceği belirtiliyor.

Bu okullar, öğrencilerin dil gelişimini desteklemek, eğitimdeki eksiklikleri gidermek ve ailelerle daha yakından ilgilenmek için ek kaynaklara ihtiyaç duyuyor. ISBO’ya göre finansman hesaplamasındaki değişiklikler, tam da bu desteğe en fazla ihtiyaç duyan öğrencilerin eğitim olanaklarını daraltabilir.

“Eğitimde başarı, mali kayba dönüşmemeli”

ISBO’nun en önemli eleştirilerinden biri, eğitimdeki dezavantajları azaltmayı başaran okulların yeni sistemde daha az kaynak alabilme ihtimali.

Örgüte göre yıllar boyunca Hollandaca dil gelişimi, vatandaşlık eğitimi ve ek destek programlarına yatırım yapan okullar, öğrencilerin eğitim koşullarını iyileştirdiklerinde risk göstergelerindeki düşüş nedeniyle bütçe kaybıyla karşılaşabilir.

Bu durumun yanlış bir teşvik mekanizması oluşturduğunu savunan ISBO, eğitimde başarı sağlayan okulların ödüllendirilmesi gerekirken mali açıdan cezalandırılmasının kabul edilemez olduğunu vurguluyor.

Örgüt, kaynak dağılımının yalnızca istatistiksel göstergelere dayandırılmaması, okulların yıllar içinde elde ettiği ilerlemenin ve hâlâ karşı karşıya oldukları eğitim ihtiyaçlarının da hesaba katılması gerektiğini belirtiyor.

1 Ocak 2027 tarihi neden tartışılıyor?

Planlanan düzenlemenin 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girmesi de ISBO’nun itirazları arasında yer alıyor. Örgüte göre okullar, 2026-2027 eğitim-öğretim yılına ilişkin personel ve bütçe planlamalarını büyük ölçüde Mayıs 2026 itibarıyla tamamladı.

Eğitim yılı devam ederken uygulanacak ani bir finansman değişikliğinin, bazı okul yönetimleri için milyonlarca avroluk kayıp anlamına gelebileceği ifade ediliyor. ISBO, böyle bir kesintinin personel planlamasını bozabileceği ve öğretmenler ile destek personelinin işlerini kaybetmesine yol açabileceği uyarısında bulunuyor.

Örgüt, okulların önceden öngöremedikleri mali kayıplarla karşı karşıya bırakılmasının hem kurumsal planlamayı hem de eğitim hizmetlerinin sürekliliğini tehlikeye atabileceğini savunuyor.

Öğrencilere sunulan destekler azalabilir

ISBO’ya göre bütçe kesintilerinin sonuçları yalnızca okul yönetimlerinin mali tablolarıyla sınırlı kalmayacak. Kaynakların azalması durumunda okul asistanlarının, Hollandacayı ikinci dil olarak öğrenen öğrencilere destek veren NT2 öğretmenlerinin ve küçük gruplara yönelik ek eğitim çalışmalarının sayısı düşebilir.

Ayrıca velilere yönelik rehberlik hizmetlerinin de olumsuz etkilenebileceği belirtiliyor. Özellikle dil desteğine ve bireysel eğitime ihtiyaç duyan öğrencilerin bu değişikliklerden daha fazla etkilenmesi bekleniyor.

Örgüt, eğitimde dezavantajların azaltılması için yıllardır sürdürülen çalışmaların finansman kesintileri nedeniyle sekteye uğramaması gerektiğini vurguluyor.

ISBO’dan hükümete altı talep

ISBO, eğitimde fırsat eşitliğinin korunması amacıyla Temsilciler Meclisi üyelerinden hükümete yönelik altı somut talebin gündeme getirilmesini istedi:

• Yürürlük tarihi ertelensin: Düzenlemenin 1 Ocak 2027’de uygulanması durdurulsun.
• Ülke çapında etki analizi yapılsın: Yeni sistemin, özellikle dezavantajlı öğrencilerin yoğun olduğu okullara etkileri ayrıntılı biçimde incelensin.
• Bütçe kayıpları şeffaflaştırılsın: Bütçelerinin yüzde 10, 20 veya 30’undan fazlasını kaybetme riski bulunan okul yönetimleri açıkça belirlensin.
• En az beş yıllık geçiş süreci uygulansın: Okullara yeni sisteme uyum sağlamaları için yeterli zaman tanınsın.
• Bağımsız değerlendirme yapılsın: Düzenlemenin fırsat eşitliği üzerindeki etkileri iki yıl sonra bağımsız kurumlar tarafından incelensin.
• Okulların gerçek koşulları dikkate alınsın: Kaynak dağıtımında istatistiksel verilerin yanı sıra okulların bulunduğu çevre, öğrenci profili ve fiilî eğitim ihtiyaçları da değerlendirilsin.

Eğitimde fırsat eşitliği tartışması büyüyebilir

ISBO’nun itirazları, Hollanda’da eğitim kaynaklarının nasıl dağıtılması gerektiğine ilişkin tartışmayı yeniden gündeme taşıyor. Hükümetin göstergeleri güncelleme hedefi, kaynakların güncel verilere göre dağıtılması açısından önem taşısa da yeni yöntemin okullar arasında nasıl sonuçlar doğuracağı belirleyici olacak.

Özellikle dezavantajlı öğrencilerin yoğun olduğu okulların bütçelerinin azaltılması, eğitimde fırsat eşitliğinin korunması konusunda yeni soru işaretleri yaratıyor.

ISBO, düzenlemenin mevcut takvimle uygulanması yerine kapsamlı bir etki analizinin yapılmasını, geçiş sürecinin uzatılmasını ve öğrencilerin ihtiyaçlarının önceliklendirilmesini istiyor. Tartışmanın önümüzdeki dönemde Temsilciler Meclisi’nin eğitim gündeminde önemli bir yer tutması bekleniyor.

Amsterdam / Tarık OKAN