Hollanda’da Serbest Çalışanların Sayısı Azalıyor: Eski ZZP’lilerin Yarısından Fazlası Yeni İş Buldu

Hollanda’da Serbest Çalışanların Sayısı Azalıyor: Eski ZZP’lilerin Yarısından Fazlası Yeni İş Buldu

Hollanda’da serbest çalışan (ZZP) sayısı son yirmi yılı aşkın süredir ilk kez düşüş gösterdi. Ancak bu azalma işsizliğe aynı oranda yansımadı. İşini bırakan serbest çalışanların yarısından fazlası üç ay içinde ücretli bir işe geçerken, yeni iş bulanların önemli bir bölümü farklı sektörlerde çalışmaya başladı.

Hollanda Merkez Bankası’nın (DNB) araştırmasına göre, 2026 yılının ortalarında ülkedeki serbest çalışan (ZZP) sayısı, 2024 yılı sonuna kıyasla yaklaşık 131 bin kişi azaldı.

2024 yılı sonunda ana işi serbest çalışma olanların sayısı yaklaşık 1,3 milyonla en yüksek seviyesine ulaşmıştı. Bu tarihten sonra kendi hesabına çalışmaya başlayanların sayısı gerilerken, işini bırakanların sayısında artış yaşandı.

Ancak serbest çalışan sayısındaki düşüş, işsizlik oranında benzer bir yükselişe neden olmadı. Veriler, çalışanların büyük bölümünün iş gücü piyasasında farklı alanlara yöneldiğini ortaya koydu.

Eski ZZP’lilerin çoğu kısa sürede iş buluyor

Araştırmaya göre, serbest çalışmayı bırakanların yarısından fazlası üç ay içerisinde yeniden ücretli bir işte çalışmaya başladı.

Bu kişilerin yaklaşık üçte biri kadrolu ya da ileride kalıcı sözleşmeye dönüşme ihtimali bulunan işlere geçerken, benzer büyüklükte bir grup esnek çalışma modellerini tercih etti. Bazı eski serbest çalışanlar ise personel istihdam eden işletmeler kurarak girişimcilik faaliyetlerini sürdürdü.

Serbest çalışmayı bırakanların yalnızca yüzde 7’sinin işsiz kaldığı belirtildi. Bu oran, önceki yıllardaki seviyelerle benzerlik gösteriyor.

Yeni iş bulanların önemli bölümü sektör değiştirdi

Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri de eski ZZP’lilerin önemli bir bölümünün farklı sektörlere yönelmesi oldu.

Yeni bir iş bulanların yaklaşık yarısı, daha önce faaliyet gösterdikleri sektörün dışında çalışmaya başladı. Geçişlerin özellikle sağlık ve sosyal hizmetler, kamu yönetimi, eğitim, ticaret, ulaştırma ve konaklama-yeme içme sektörlerinde yoğunlaştığı görüldü.

Meslek grupları açısından da hareketlilik yaşandı. Eski serbest çalışanların yaklaşık yüzde 40’ı, üç aylık dönemin sonunda farklı bir meslek grubunda çalışıyordu.

Bununla birlikte DNB, sektör veya meslek grubu değişikliğinin her zaman tamamen farklı bir iş yapıldığı anlamına gelmediğine dikkat çekti. İşlerin kayıt ve sınıflandırılma biçimindeki farklılıklar da bu sonuçları etkileyebiliyor.

Serbest çalışan sayısı 20 yılı aşkın sürenin ardından geriledi

Hollanda’da yirmi yılı aşkın süredir genel olarak artış gösteren ZZP çalışanlarının sayısındaki düşüş, iş gücü piyasasında önemli bir değişime işaret ediyor.

2026 yılının ortalarında serbest çalışanlar, ülkedeki toplam çalışan nüfusun yaklaşık yüzde 12’sini oluşturuyordu.

DNB’ye göre serbest çalışan sayısının azalması, Hollanda iş gücü piyasasının esnekliğinin mutlaka zayıfladığı anlamına gelmiyor. Çalışanların farklı sektörlere ve iş modellerine geçebilmesi, ekonominin değişen ihtiyaçlara uyum sağlamasına katkıda bulunabiliyor.

Sahte serbest çalışma denetimlerinin etkisi kesinleşmedi

Serbest çalışan sayısındaki gerileme, Hollanda Vergi Dairesi’nin (Belastingdienst) 1 Ocak 2025 itibarıyla sahte serbest çalışma (schijnzelfstandigheid) konusundaki denetimlere yeniden başlamasıyla aynı döneme denk geldi.

DNB, denetimlerin ZZP sayısındaki düşüşün temel nedeni olup olmadığının mevcut verilerle belirlenemediğini açıkladı. Araştırmada, serbest çalışanların işlerini bırakma gerekçelerine ilişkin doğrudan bilgi bulunmuyor.

Bununla birlikte sağlık, inşaat, tesis hizmetleri ve ticari hizmetler gibi sahte serbest çalışma tartışmalarının yoğun olduğu sektörlerde, serbest çalışma ile ücretli istihdam arasında belirgin geçişler yaşandığına dikkat çekildi.

DNB, bu verilerin Hollanda iş gücü piyasasında önemli bir hareketlilik yaşandığını gösterdiğini, ancak çalışanların yeni işlerinde elde ettikleri gelir ve çalışma koşullarının araştırmada ortaya konulmadığını belirtti.

Lahey / Tarık OKAN