17 Mart 2027 Çarşamba Günü Provinciale Statenverkiezingen (12 Ekim 2026)

17 Mart 2027 Çarşamba Günü Provinciale Statenverkiezingen (12 Ekim 2026)

Mustafa Nejat Sucu Adviseur voor multiculturele vraagstukken

Hollanda’da, 17 Mart 2027’de, 12 eyaletin yönetimini ve 21 bölge su idaresi yönetimini belirlemek için yeniden sandık başına giderek seçimlerimizi yapacağız (17 Maart 2027, op woensdag 12 Provinciale Statenverkiezingen en 21 waterschapsverkiezingen).

Önsöz: Ciddiye almadığımız ve sandığa gitmediğimiz seçimler de var? 12 bölge yönetimini belirlediğimiz seçimler, Türk seçmeni için pek önemli görülmeyip sandığa gitmediğimiz seçimlerden birisi olarak tanımlanabilir. 1918 yılında kurulan Hollanda’nın kökten Hristiyan partisi De Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP) ve 1944 yılında De Gereformeerde Kerken in Nederland adlı Protestan kilisesinden ayrılan kişilerin birliği SGP'yi desteklemektedir. Bütün seçimlerde toplam 250 bin ile 300 bin arasında oy alan SGP, Hollanda Senatosu olan De Eerste Kamer der Staten-Generaal'da 2 senatör (Eerste Kamerleden) ile temsil edilmektedir.

Potansiyel olarak SGP ve DENK birbirine benzese de, DENK’in Hollanda Senatosu’nda temsilcisi bulunmamaktadır. Gelecek seçimlerde sandığa giden seçmen her ne kadar DENK’e oy verse de; diğer yandan PRO Nederland (GL-PvdA), Sosyalist Parti (SP) ve D66 partisine de oy vermektedir. Burada DENK, Hollanda’da 250 bin ile 300 bin seçmenin oyuna hitap etmekte ve oyunu Temsilciler Meclisi’nde almaktadır.

29 Ekim 2025 tarihinde düzenlenmiş olan erken Hollanda Temsilciler Meclisi seçimlerinde DENK partisinin toplam aldığı oy 250 bin 368’dir. Buna karşın SGP’nin aldığı oy ise 238 bin 093’dür.

Oyumuzu kullanmak neden önemli? Hollanda’da ve yurtdışında yaşayan, Hollanda tabiiyetine sahip, seçmen olarak kayıtlı ve 18 yaşını doldurmuş her Hollanda vatandaşı, önümüzdeki 17 Mart 2027 tarihinde oylarını 12 eyalet seçimi için kullanabilecektir. Hollanda tabiiyetine sahip olan 15 milyon 500 bin seçmen, oy kullanabilmek için belediyelerden davetiye (celpname / oproeping) alacaktır. Hollanda’da ikamet eden ve 18 yaşından büyük olanlar, 21 bölge su idaresinde (21 waterschappen) oy kullanabilmek için de davetiye alacaklardır.

Bir değil, iki değil, üç Hollanda yönetim birimini seçeceğiz!.. Hollanda’da 12 eyaletin yönetimini her 4 yılda bir seçimle belirlemekteyiz. Eyalet yönetiminde yine bizlerin "vali" diyebileceğimiz komiser (Commissaris van de Koning) atanarak göreve gelmektedir. Günlük yönetim; birden çok partinin katıldığı temsilciler (Statenleden) ve partilerin koalisyona temsilci verdikleri, Gedupeerde Staten (eyaletin günlük daimi encümeni) denen kurulun üyeleri olan Gedeputeerde (afgevaardigde of volksvertegenwoordiger) kişilerden oluşmaktadır. Daimi encümenler, eyalet valisi ile birlikte koalisyonun yönetim programını (Bestuursakkoord / programma) yürütmekle sorumludurlar.

Hollanda’nın sahip olduğu eyaletler: Toplam eyalet sayısı ve eyaletlerin sahip oldukları seçilmiş eyalet meclisi üye sayıları (Een overzicht van de provincies vanaf 2003 in zeteltal per provincie):

De besturen van 21 waterschappen) Eyalet seçimlerinde, 75 kişilik Eerste Kamer der Staten-Generaal olarak bildiğimiz Hollanda Senatosu’nu da belirlemekteyiz!.. Hollanda eyalet yönetimi seçimleri yapıldıktan ve sonuçlar alındıktan sonra, politik partiler kendi aralarında 75 kişilik Hollanda Senatosu’ndaki temsilcileri belirler. Hollanda Senatosu’nda yer alacak kişinin Eyalet Meclisi seçimleri listesinde yer alması gereklidir. 12 eyalette politik partilerin aldıkları sonuçlara göre kaç temsilci gönderecekleri belli olmakta olup, eyaletlerin nüfus oranına göre alınan oylar (stemwaarde) temsilde etkili olmaktadır.

Neden Hollanda Senatosu önemli? Hollanda Eerste Kamer der Staten-Generaal'ın görevi, Hollanda Temsilciler Meclisi’nin (Tweede Kamer der Staten-Generaal) kabul ettiği kanun önergelerini ve değişikliklerini denetlemek ve kontrol etmektir. Kanunlarda yapılan değişiklikler Hollanda Senatosu tarafından onaylandıktan ve Resmî Gazete’de (Staatscourant) yayınlandıktan sonra yürürlüğe girmektedir. Geçmiş yıllarda Hollanda Senatosu’nun rolü daha da önemli olmuştur. Mevcut koalisyon hükümetlerinin her zaman 75 kişilik Senato’da salt çoğunluğa (38) sahip olmadığını görüyoruz. Bu durum, yasa değişikliklerini kabul eden Hollanda Temsilciler Meclisi’ndeki yasaların Senato tarafından onaylanabilmesi için muhalefetle orta yolun bulunmasını ve çözüm için taviz verilmesini gerektirmektedir (compromis / water bij de wijn doen). Geçmiş yıllarda, 22 Mart 2005’te D66 partisi bakanı De Graaf’ın “Seçilmiş Belediye Başkanları Yasası” (Wetvoorstel gekozen burgemeesters) Hollanda Senatosu’nda çoğunluğu sağlayamamıştı. Bu yönetim sisteminin İngiliz yönetim sistemine çok yakın bir sistem olduğunu söyleyebiliriz (Het Britse Lagerhuis en Hogerhuis).

İki seçim aynı gün: 17 Mart 2027’de bir seçim daha: 21 Bölge Su İdareleri Seçimleri (21 waterschappenverkiezingen)? Evet, 17 Mart 2027 tarihinde 12 eyalet seçimi ile birlikte, Hollanda’da ayaklarımızın kuru olmasını sağlayan "Kurbağalar Ülkesi’nde" (Kikkerland) 21 bölge su idaresinin yönetim kurullarını seçeceğiz. Vergisini ödediğimiz ancak temsilinde çok da yer almadığımız; 13 bin çalışanı ve 2 milyar avroyu geçen bütçesi ile bölge su idarelerinin yönetim kurullarını seçeceğiz (Het besturen van waterschappen). Diğer seçimlerin aksine, Hollanda nüfusuna kayıtlı 18 yaşında ve daha büyük her seçmen bölge su idarelerinde oy kullanma hakkına sahiptir. Su idareleri genelde birden fazla eyalette, bölge ve şehirlerde faaliyet gösterebilmektedir.

Su idarelerinin yönetim kurulları: 1850 yılında Hollanda’da var olan bölge su idarelerinin (waterschappen) sayısı 3500 idi. Son yüzyılda küçük su idareleri birleşerek sayıları (gefuseerd) 1 Ağustos 2018 itibarıyla 21 olarak belirlenmiştir. Bölgesel olarak hizmet veren waterschap’lar bazen 1, 2 bazen de 3 eyalet sınırları içerisinde faaliyet göstermektedir. Mevcut politik partilerin yanında, Almelo’da bulunan bölge su idaresi Waterschap Vechtstromen’in başında günlük yönetim kurulu başkanı olarak Watergraaf bulunmaktadır. Bazı bölgelerde Dijkgraaf da denmektedir. Politik partilerin katılımının yanında, D66, GL ve PvdA’nın desteklediği Water Natuurlijk gibi Doğal Su Partisi, ülke genelindeki 21 bölge su idaresinin yönetiminde seçimlerle görev almaya devam etmektedir. Ben de 2013 ile 2018 yılları arasında Doğal Su Partisi temsilcisi olarak (bestuurslid van Water Natuurlijk) Almelo’da Vechtstromen Bölge Su İdaresi’nde idareci olarak görev yapmıştım. Bu arada değişen politik konjonktüre göre BBB, FVD (Demokrasi için Forum), VVD, CDA, Pro Nederland (GL ve PvdA), Water Natuurlijk, Ouderenpartij ve PVV gibi politik partiler ile derneklerin de seçimlere katılma olanakları bulunmaktadır.

Bölge Su İdarelerinin Listesi (Lijst van Nederlandse waterschappen) Als gevolg van fusies resten er per 1 augustus 2018 nog 21 waterschappen. De nummering komt overeen met de kaart.

Belirleyici olan Konjonktür: Konjonktür, Hollanda’da çok zaman belirli bir zaman dilimindeki ekonomik, sosyal veya siyasi durumun genel özelliğini ifade eder.

DENK partisinin başarısı her iki seçimde yer almakla olanaklı mı? 12 eyalette birden fazla temsilci görev alabilmek için; her iki seçime, yani 12 eyalet meclisi seçimine ve 21 su idaresi yönetim kurulu seçimine katılmak lüks değil, başarı için bir zorunluluktur. Her iki seçim birbirini tamamlayıcıdır. Bunun için, mevcut politik partilerle şimdiden görüşmeler yapılarak, DENK’in Hollanda politik yaşamında geçici bir konjonktür partisi olmadığını gelecek 17 Mart 2027 seçimlerinde göstermesi gereklidir. Sandığa giden seçmenin, 21 waterschappenverkiezingen için hangi partiye oy vermesi gerektiğinin tavsiye edilmesi de gayet olağan olmalıdır (stemadvies). Unutmamak gerekir ki, 17 Mart 2027 tarihinde yapılacak olan seçimlere katılım, belediye meclisleri ve Hollanda Temsilciler Meclisi seçimlerine göre çok daha düşük gerçekleşmektedir. Göçmen seçmenin bu konuda daha geniş bir bilgi donanımına sahip olması gereklidir. 341 belediye meclisine göre daha az sayıda temsilci sokabilme olanağı bulunduğu için, örneğin Overijssel eyaletinde bir temsilci çıkarabilmek için 9-10 bin arasında seçmenin oyu gerekmektedir. Vechtstromen su idaresinde bir yönetim kurulu üyesi için alınacak oy sayısı katılım oranına göre 19-20 bin civarında belirirken, tercihli oyla seçilebilmek için en az 4.500 ile 5.000 arası tercihli oy almak gerekmektedir.

O zaman ne yapmak gerek? 17 Mart 2027 seçimlerinde LTO, CDA, Pro Nederland ve Water Natuurlijk gibi partilerin listelerinde aday göstermek önemlidir. En önemli adım ise seçim öncesi ve sonrasında, toplam 13 bin kişinin çalıştığı 21 waterschap kurumunda göçmen çalışanların iskan, istihdam ve çalışmalarını güvence altına alacak oranda temsiliyetini (afspiegeling van de samenleving) sağlamaktır. Belirli bir oranla başlayarak %1’den %6’ya kadar çalışan temsilini sağlamak için CDA, LTO, Water Natuurlijk ve Progressief Nederland (GL ve PvdA) ile söz ve birlik sözleşmesi (intentieverklaring) imzalamak gerekir. Seçilen üyeler (gekozen leden) ve atanan üyeler (geborgde zetels) Algemeen Bestuur denilen yönetimi oluştururlar. Geborgde zetels dediğimiz işverenlerin, çiftçilerin (LTO) ve doğa/orman yaşamının temsilcileri de genel ve günlük (DB) yönetimlerde (Algemeen Bestuur) seçilmeden kontenjandan yer alabilirler. Daha sonra varılan koalisyon sözleşmesine / anlaşmasına (Bestuursakkoord) göre günlük yönetim ve koalisyon oluşturulur ve her temsilci parti kendi encümenini (portefeuillehouder / DB-lid) görevlendirir. Günlük ve genel yönetim başkanlığını Watergraaf / Dijkgraaf dediğimiz başkan yapar.

Katılım çok ama çok önemli, neden mi?Geleneksel partiler, katılımın az olması durumunda daha yüksek temsil hakkı kazanmaktadır. Ayrıca seçmen, mevcut koalisyon hükümetinden memnun olmadığında alternatif protesto partilerine oy vererek iktidarı Hollanda Senatosu’nda (De Eerste Kamer der Staten-Generaal) azınlık konumuna düşürmekte ve hükümetin çıkardığı yasaları Senato’da onaylatamadan Temsilciler Meclisi’ne geri göndermektedir.

Yakın zamandan bir örnek: Son olarak, Hollanda hükümetlerinin düşmesine sebep olan, göç ve mültecilere yardım edenlerin suçlu sayılmasını öngören Acil Mülteci Tedbirleri Yasası (Asielnoodmaatregelenwet) 21 Nisan 2026 tarihinde yapılan oylamada (stemming) çoğunluğu sağlayamadığı için Senato’da (Eerste Kamer) reddedilmişti.

Çarşamba günü, 17 Mart 2027’de oylarımızı kullanmayı unutmayalım. Bizlerin belirlemediği karar ve siyasi mekanizmaları, bizim yerimize başkaları belirler. Güzel bir pazar akşamı dileğiyle hoşçakalın.

Almelo, 12 Ekim 2026