BİZİMLE İLETIŞİME GEÇİN

info@platformdergisi.com

 
Hollanda’da din elden gidiyor

Hollanda’da din elden gidiyor

Ebubekir TURGUT

 

 

20 yılda yüzde 10 arttı: Hollanda’nın yarısından fazlası ateist


Hollanda’da istatistik bürosunun yayınladığı rapora göre kendisini ‘ateist’ olarak tanımlayanların sayısı yüzde 50’yi geçti.

 

Hollanda’da bir dine mensup olanların oranının ilk defa nüfusun yarısının altına düştüğü bildirildi.

 

 Hollanda İstatistik Bürosu, ülkenin 2012-2017 arasında 15 yaş üstü için din haritasını ortaya koyan rapor yayımladı.

 

Rapora göre, 2012’de kendisini ‘ateist’ olarak tanımlayanlar yüzde 46,2 iken bu oran 2017’de yüzde 50,7’ye çıktı. Böylece ülkede bir dine mensup olanların oranının ilk defa nüfusun yarısının altına düştüğü belirtildi.


Söz konusu verilere göre, Hollanda, nüfusunun yarısından fazlasının ateist olan Avrupa Birliği (AB) üyeleri Fransa, Çek Cumhuriyeti, İsveç ve Estonya’nın arasına katıldı.


Hollanda’da 2012’de yüzde 42,8 olarak tespit edilen Hristiyan nüfus, 2017’de yüzde 38,5’e geriledi. Müslüman nüfus ise aynı yıllarda yüzde 4,5’ten yüzde 5,1’e çıktı.


Kiliseye gidenlerin sayısının giderek azaldığı belirtilen raporda, camiye gidenlerin sayısında ise değişiklik olmadığı ifade edildi.


Hollanda’da bir dine mensup olduğunu söyleyenlerin oranı 1999’da yüzde 60 iken, 2012’de yüzde 53,8’e, 2017’de de yüzde 49,3’e geriledi.


Üzgünüm, artık insanlar tanrıya inanmıyor

 

 

Hollanda’da boş kalan kiliseler satışta:


Hollanda’da son 50 yıldır kiliseye gidenlerin sayısındaki hızlı düşüş nedeniyle, boş kalan ve satılığa çıkarılan kilise sayısı da artıyor. Önümüzdeki 10 yıl içerisinde yaklaşık bin kilisenin daha boşalması bekleniyor.


Kitlesi olmayan birçok kilise restoran-bar ya da ev, işyeri veya kapalı oyun alanına dönüştürüldü. Bazı binalar ise yıkılıyor.

 

Hollanda’daki kilise binalarının geleceği konusunda bir tez hazırlayan araştırmacı Herman Wesselink’e göre, 2030 yılına kadar yaklaşık bin kilise binası daha boş kalacak.


Hollanda’da halkın son 50 yıldır kiliseden uzaklaşmaya başladığına işaret eden Wesselink, inançlı kilise kitlesinin giderek yaşlandığını ve yakın bir gelecekte biteceğini düşünüyor.


Bundan 50 yıl önce, 1968 yılında Hollanda’da 2 milyon 700 bin Katolik her hafta kiliseye gidiyordu. 2016 yılında bu sayı 173 bin kişiye düştü. 2030’da ise, sadece 63 bin kişinin kiliseye devam etmesi bekleniyor.

 


 

Wesselink, bu nedenle gelecekte büyük şehirlerde birkaç kilisenin kalacağını ama küçük yerleşim yerlerindeki büyük ölçüde kapanıp satılacağını söylüyor.


Hollanda Televizyonu’na (NOS) göre, bu sadece Katoliklerin sorunu değil. Protestan kiliseleri de kapılarına kilit vuruyor.


Ülkenin orta güney bölümünde yer alan Waalwijk kentindeki Sint-Clemens Kilisesi’nden Anton van Diessen, “Üzgünüm, kilisemiz satılık. Artık insanlar tanrıya inanmıyor” dedi.


İnançlı insan sayısının giderek azaldığını ve dini toplulukların küçüldüğünü belirten van Diesen, artık kiliselerin yakıt, sigorta ve bakım masraflarını ödeyemez hale geldiklerini söylüyor.


Van Diessen, bu nedenle Waalwijk’ta kendi cemaatlerine bağlı üç kilisenin fazla geldiğine işaret ediyor. 1896 yılında yapılan ve 70 metre yüksekliğindeki bir kulesi bulunan Sint-Clemens Kilisesi, 250 bin avroya alıcı bekliyor.


Hollanda Sosyal ve Kültürel Planlama Dairesi: Ülkedeki Türkler giderek daha çok dindarlaşıyor

 

Hollanda Sosyal ve Kültürel Planlama Dairesi'nin (SCP) araştırmasına göre ülkede yaşayan Türkiye ve Fas kökenli Müslümanlar, son 10 yılda giderek daha fazla dine bağlandı. Daha fazla kişi camiye gitmeye, daha çok kadın başını örtmeye başladı.

 

Araştırmaya göre, "Müslümanlar ile gayrimüslimler arasında son dönemde artan gerginlik ve buna bağlı dışlanma hissi" Müslümanların dine bağlanmasındaki etkenlerden biri.

 

SCP'nin Türkiye ve Fas kökenlileri araştırmasının nedeni, ülkedeki en büyük iki Müslüman grubu incelemek istemesi.

 

Hollanda'ya Türkiye'den gelenlerin yüzde 86'sı, Fas'tan gelenlerin ise yüzde 94'ü kendisini "Müslüman" olarak tanımlıyor.

 

Rapora bakılırsa, Hollanda toplumunun baskıcı tavrı, göçmenler arasında inancı, Müslüman kimliğini ve bir topluma ait olmayı daha da çekici kılıyor. Toplumda İslam hakkındaki olumsuz görüş, Müslüman toplumunu din konusunda daha fazla bilgi sahibi olmaya teşvik ediyor.

 

SCP'nin araştırmasında, Türkiye ve Fas kökenli Müslümanlar 5 ayrı grupta değerlendirildi. 

 

       Bunlar şöyle:

 

  • Laik: kendisini Müslüman olarak tanımlıyor ama pratikte fazla bir şey yapmıyor. Helal besinler yiyor, oruç tutuyor
  • Kültürel: Camiye gitmiyor ve pek dua etmiyor ancak, inanca önem veriyor. İslam hakkındaki olumsuz yorumlardan inciniyor. Helal besinler yiyor.
  • Seçici: İnancına kendi yorumunu katıyor. Bir bölümü düzenli olarak camiye gidiyor ama beş vakit namaz kılmıyor. Helal gıdaya ve oruca önem veriyor.
  • İnançlı: Hemen hemen bütün dini emirleri yerine getiriyor ama sıklıkla camiye gitmiyor. Bu kesim büyük ölçüde kadınlardan oluşuyor.
  • Katı: Sürekli camiye gidiyor, tüm dini emirleri uyguluyor ve bütün Müslümanların bunu yapması gerektiğine inanıyor.

 

SCP'ye göre, Hollanda'daki Müslümanlar giderek daha fazla "inançlı ve katı" grubuna dahil oluyor. Türkiye kökenliler arasında bu oran son 10 yılda yüzde 37'den yüzde 45'e yükseldi. Faslılar arasında da yüzde 77'den 84'e ulaştı.


Araştırmaya göre, Hollandalı Müslümanların yüzde 0,5'i selefist. Yüzde 8'i de aşırı dinci. Müslümanların yüzde 10'u da "dini amaçlı şiddeti" onaylıyor.

 

Her 3 Müslümandan ikisi 'ayrımcılığa' dikkat çekti

 

Her üç Müslümandan ikisi, sıkla ayrımcılığa uğradığını ve Hollandalıların İslam hakkında olumsuz görüşe sahip olduğunu düşünüyor.

 

Bu görüş en fazla "seçici Müslümanlar" olarak adlandırılan grupta yaygın. SCP'ye göre, çoğunlukla genç ve fazla inançlı olmayan bu kesim, Hollanda toplumuna daha yakın. Bu yüzden de ayrımcılığı daha yakından hissediyor.

 

Uzun süre laik bir toplumda yaşayan inançlı göçmenler uzun vadede daha az dindarlaşıyor. Ancak Hollanda'daki durum bunun tam tersi, çünkü göçmenler kendi sosyal çevresinde yaşıyor. Bu çevre laik değil. Başka düşüncelerle pozitif bir ilişkileri yok.

 

Bu nedenle de, Hollandalıların olumsuz yaklaşımı, Müslüman göçmenlerin kendi kökleri ile bağ kurmasına ve dini kimliğini ön plana çıkarmasına yol açıyor.

 

 

Hüseyin K. Ece: Demek ki bu insanlara sunulan din onları tatmin etmiyor

 

Röportaj: Ebubekir TURGUT

 

 

Hollanda’da büyük yankı uyandıran din konulu farklı araştırmaları bu ayki sayımızda siz saygı değer okuyucularımıza sunduk.Konu hakkında uzman olan dergimiz yazarlarından İlahiyacı şair ve yazar  Hüseyin K. Ece sorularımızı cevapladı.

 

Hollanda’da istatistik bürosunun yayınladığı rapora göre kendisini ‘ateist’


olarak tanımlayan Hollandalıların sayısı yüzde 50’yi geçtiği belirtiliyor. Din insanları tatmin etmiyor mu?

 

Hüseyin K. Ece: Demek ki bu insanlara sunulan din onları tatmin etmiyor.


Gerçek şu ki modern zamanların insanı, özellikle kapitalist hayat tarzını benimseyenler; tanrıyı/dini, bir anlamda kiliseyi (hırıstiyanlığı) hayatına sokmak istemiyor. Onun yerine modernizmin sunduğu ve nefse hitap eden şeylere sahip olmakla tatmin olmaya çalışıyor.


Hollandalılar (genelede Avrupalılar); “dinler ömrünü tamamladı, artık hayata bilim ve teknik yön verecektir”,” din sefillerin avuntusu, zayıfların umudu, kitlelerin afyonudur”,” din kültürel bir değerdir, kültürler değiştikçe onlar da değişir, günün birinde ihtiyaç kalmaz, yürürlükten kalkar” diyen bir kültürden geliyorlar. Dine  insan icadı diye bakanlar, kendilerine sunulan dinden tatmin olmazlar, başka şeylere yönelirler.


Bu hüküm İslâm hakkında geçerli değildir. Çünkü İslâm hem fıtrat (tabii yaratılış), hem de vahiy/Kur’an kaynaklıdır. Yani insan eseri değildir.

 

Diğer taraftan insanların hiç bir şeye inanmadığını söylemesi gerçekçi değil. Bu bazılarının kendisini avutmasıdır. Zira inançsız/tanrısız insan olmaz. Bu insanı yaratanın onun fıtratına (yapısına) koyduğu bir ihtiyaçtır. İnsan yemeden, içmeden, uyumadan yaşayamaz. Yine insanın iç dünyasında sevgi, ilgi, kızma, üzülme, arzu etme, hayal etme gibi duygular da vardır. Bunlar görülmez. ama herkes bilir ki herkesin içinde bu gibi duygular/ihtiyaçlar vardır. İnanma da böyle bir ihtiyaçtır. İnsan tanrısız yapamaz. O, her durumda kendinden üstün, görünen veya görünmeyen bir olağanüstü gücü kabul eder, ya da hisseder. Bunu diliyle söylemese de haliyle ortaya koyar. Hak bir tanrı (İslâm ona Allah diyor) bulamayan kişi, bu ihtiyacı karşılamak için kendisi tanrı uydurur. Ya da önceden, atalar veya toplum tarafından uydurulmuş çakma tanrılara inanır. İsterse bu tanrıya görünür bir ibadette bulunmasın. Ya da bu tanrı adına ortaya atılmış bir dine inanmadığını söylesin.

 

Bu bağlamda Kur’an’ın bazı insanların nefislerinin hevâsını (keyfini, arzularını, görüşlerini) ilâh/ tanrı edindiklerini söylemesi ilginçtir. (Bakınız: Furkan, 25/43) Kendisine tapınılan, her şeyden çok sevilen, saygı duyulan, kendisinden çok korkulan, yardımı beklenilen veya kızınca ceza vereceğinden korkulan, çok çok üstün/olağanüstü olduğuna inanılan şeylerin ortak adı ‘ilâh/tanrı’dır. Böyle tanrılar da her zaman kendilerine kullar bulurlar.


Dolaysıyla yukarıdaki “yüzde 50 ateist “ ifadesini, kiliselerin temsil ettiği/sunduğu  hırıstiyanlığa inanmayanlar diye anlamak mümkün.

 

İleride mescidler cemaatsizlikten kiliseler gibi kapana bilir

 

Hollanda’da Kiliseye gidenlerin sayısının giderek azaldığı belirtilen araştırmada, camiye gidenlerin sayısında ise değişiklik olmadığı ifade edildi. Hatta satlığa çıkan bir kiliseden yetkili “Üzgünüm, kilisemiz satılık. Artık insanlar tanrıya inanmıyor” dedi. Küçük şehirlerde son dönemde camilerin vakit namazı dışında açılmadığı cemaatın azaldığı yönünde sitemler duyuyoruz. İlerde Müslümanlarda benzeri konuma düşebilir mi?

 


 

Hüseyin K. Ece: Kiliseye gidenlerin sayısının azalması, bazı kiliselerin kapanması veya satılması elbette üzücü. Zira inanç insanı frenler, sorumluluk duygusunu artırır. Başkalarını da hesaba katmayı az veya çok öğretir. Kendinden yüce bir varlığa karşı sorumluluk duymayan, ya da yaptıklarının hesabını günün birinde vereceğine inanmayan kişi –kanundan kaçabildiği yerlerde- canının istediğini yapar. Onun düşünce, davranış ve ilişkilerine hakikat değil, haz (zevk) ve çıkar yön verir. Böyle kişilerden meydana gelen toplum da sağlıklı değildir.

 

Bazı camilerin (ülkemizde olduğu gibi) vakit namazları dışında açılmadığı doğrudur. Cemaatin azaldığı da doğrudur. Buna işsiz ve emeklilerin azlığı, çalışanların çokluğu, etki eder. Bir de Türkiye kökenli müslümanlarda cemaatle namaza devam diğerleri kadar yaygın bir âdet değil.

 

Ileride camiler kiliseler gibi kapanır mı, satılır mı? Kişi ve belli bir grup adına açılan mescitler (bunlara cami değil mescit demek daha doğru) cemaatsizlikten kapanabilir. Zira adına mescit açılan kişi ölünce/göç edince, grup zayıflayınca veya ortadan kalkınca mescitleri de dağılır. Ancak herkesi kucaklayan, geniş cemaatlere hizmet eden, bir grubun, bir cemaatın, bir siyasi yapının malı olmayan camiler böyle değil. Adı üzerinde, cami: cemaati toplayan, müslüman kimliği muhafaza eden, nesli yetiştiren,  İslâmın öğrenilip yaşanmasını sağlayan mekanlar, evimiz-adresimiz, ibadet edilen mabedler... Ömürleri uzun olacak inşaallah.

 

Araştırmanın neticesinde Hollanda’da Türkler dindarlaşıyor gibi bir algı da oluştu. Buna katılır mısınız?

 

Hüseyin K. Ece: İlk nesil söz konusu olursa evet diyebiliriz. Hollanda’ya gelen ilk, kısmen de ikinci kuşağın kimliklerini ve İslâmi hassasiyetleri korumada daha titiz olduklarını söyleyebiliriz. Ancak üçüncü ve dördüncü kuşak için aynı şeyi söylemek zor. Bunların arasında resmen başka dini seçen, ya da İslâmı bırakıp “ateist oldum” diyen yok denecek kadar azdır ama İslâmi ölçülere göre yaşama, farzlara ve haramlara dikkat etme, müslüman ahlâkı sergileme noktasında gidişat çok hoş değil.

 

Araştırmayı yapanlar hangi kriterleri baz aldılar, onlara göre dindarlaşma nedir, bilmiyoruz. Ama bir müslüman için farzlara uymak yani ibadet, haramlardan kaçınmak zaten imandır, müslüman kimliğidir. Müslümanca düşünen ve müslümanca yaşayan birine islâmî (islamitisch) kişi, adam, falanca demek ne kadar garipse, kadın veya erkek bir müslümanın İslâmi ölçülere uygun yaşamasını dindarlaşmak demek de o kadar gariptir.


Aklı başında her müslüman bilir ki İslâm, dinî amaçlara ulaşmak için şiddeti/terörü onaylamaz.

 

Araştırmaya göre, Hollanda’daki Müslümanların yüzde 0,5'i selefist. Yüzde 8'i de aşırı dinci. Müslümanların yüzde 10'u da "dini amaçlı şiddeti" onaylıyor. Türkiye kökenli Müslümanlarda bu tür eğilimler var mıdır?

 


 

Hüseyin K. Ece: Bu doğru ise bizim açımızdan üzücü. Hiç bir müslüman şiddeti, terörü, tedhişi onaylamaması gerekir Zira bunlar İslâmda caiz değildir. Ama soru şu: İnsanlar neye şiddet, kimlere terörist diyorlar?

 

Bu tesbitte de önyargıyı görmek mümkün. Son yıllarda Avrupa litaratüründe “aşırı dinci”, “fundamantalist”, “dini terör”,”islâmî terör” gibi kavramlar sık sık kullanılır oldu. Bu kavramlar bir durum tesbitinden çok, tanımlamayı, yaftalamayı ve suçlamayı işaret ediyor. Bu tanıma Avrupa’daki dini gruplara mensup olanlar, Avrupa değerlerini fanatikçe savunanlar, İslâm’a ve müslümanlara düşman olan, saldırıda bulunan aşırı ırkçılar, dahası devlet terörü uygulayanlar girmiyor. Bu gibi araştırmalar, yargılar genelde müslümanlar üzerinde oluyor. İnsan ister istemez burada iyi niyet göremiyor.


Mesela bazıları neye göre selefist. Selefist ne demektir? Neye göre aşırı dinci?  Bu yüzde 10un dinî amaçlı şiddet onayladığını nasıl tesbit edebilmişler? Yani kaç kişi açıktan “ben dinî hedefi olan terörü” destekliyorum diyebilir?

 

Aklı başında her müslüman bilir ki İslâm, dinî amaçlara ulaşmak için şiddeti/terörü onaylamaz. Muhtemel ki bazı müslümanların meşru müdafaa olarak tanımladıkları direniş hareketlerini, bazıları terör diye nitelendiriyor. Mesela işgalcilere karşı topraklarını savunanlara batılıların terrorist dediği gibi.


Bir müslüman şiddet yanlısı olabilir mi? Olabilir. Ama onun bu eylemi kişseldir. Bunu onun inancına mal etmek objektiflik değildir. Kendisini İslâma nisbet eden, dini kendine göre yanlış anlayan bir yaramazın yaptığı teröre “islâmî terör” diyenler, hırıstiyan bir kimsenin yaptığı teröre “hırıstiyan terör”, yahudilerin yaptığına “yahudi terörü” demeleri gerekir.

Reklam