Hollanda'da Benzine İndirim Tartışması Büyüyor: “Ucuz Yakıt mı, Kalıcı Çözüm mü?”
Hollanda’da akaryakıt fiyatlarının rekor seviyelere ulaşmasıyla birlikte siyaset ve ekonomi dünyası ikiye bölündü. Sendikalar ve bazı siyasi partiler vergi indirimiyle pompa fiyatlarının düşürülmesini isterken, ekonomistler bunun uzun vadede daha büyük sorunlara yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
Siyasetin Gündemi: Vergi İndirimi
Özellikle sendika CNV ve sağ partiler, akaryakıttaki ÖTV’nin (accijns) düşürülmesi için hükümete baskı yapıyor. Amaç net: sürücünün cebini kısa vadede rahatlatmak.
Ancak uzmanlara göre bu çözüm, göründüğü kadar masum değil.
“Bu Para Kime Yarıyor?”
Vrije Universiteit Amsterdam’dan ekonomist Bas Jacobs ve TNO araştırmacısı Peter Mulder, genel vergi indiriminin hedefi şaşırdığını söylüyor.
- Maliyet: 2022’deki benzer indirim devlete yılda 1 milyar eurodan fazlaya mal oldu.
- Adaletsizlik: En büyük faydayı daha çok araç kullanan ve daha yüksek gelire sahip kesim sağladı.
- Gerçek ihtiyaç: Arabaya mecbur olan yaklaşık 200 bin düşük gelirli hane asıl desteklenmesi gereken grup.
Uzmanlara göre herkese indirim yapmak yerine, yardımın doğrudan ihtiyaç sahiplerine yönlendirilmesi gerekiyor.
Alternatif Model: “Sosyal Lease”
Ekonomistler, çözüm olarak Fransa’daki uygulamayı örnek gösteriyor.
- Düşük gelirliler, devlet desteğiyle ayda 100–200 euroya elektrikli araç kiralayabiliyor
- Elektrikli bisikletler için doğrudan destek sağlanıyor
Bu model sayesinde insanlar hem daha ucuza ulaşım sağlıyor hem de fosil yakıtlara bağımlılık azalıyor.
“Benzini Ucuzlatmak Çözüm Değil”
Ekonomist Bas Jacobs’a göre asıl çözüm, yakıt fiyatını düşürmek değil:
- Gelir vergisi indirimiyle düşük gelirlinin net kazancı artırılmalı
- İnsanlar alternatif ulaşım araçlarına yönlendirilmeli
- Yüksek yakıt fiyatları, aslında enerji dönüşümü için bir fırsat olarak görülmeli
Jacobs ayrıca hükümeti acele kararlar konusunda uyarıyor:
“Jeopolitik ortam çok belirsiz. Panikle alınan kararlar uzun vadede daha büyük sorunlar yaratabilir.”
Tartışmanın Özeti
Bugün Hollanda’da tartışma şu noktada kilitlenmiş durumda:
- Siyaset: “Benzini ucuzlatalım, vatandaşı rahatlatalım.”
- Ekonomistler: “İnsanları benzine bağımlı olmaktan kurtaralım.”
Kısa vadeli rahatlama ile uzun vadeli çözüm arasındaki bu denge, önümüzdeki günlerde hükümetin atacağı adımlarla netleşecek.
Haber/Yusuf AKSOY
