Hollanda’da Noterlik Sistemi Zorlanıyor: Azalan Noter Sayısına Karşın Rekor İş Yükü

Hollanda’da Noterlik Sistemi Zorlanıyor: Azalan Noter Sayısına Karşın Rekor İş Yükü

Kraliyet Noterlik Meslek Örgütü’nün (KNB) verilerine göre, 2016 yılında Hollanda’da 1.283 noter görev yapıyordu. Bugün bu sayı 1.181’e gerilemiş durumda. Buna karşılık, noterlerin geçtiğimiz yıl onayladığı resmî belge sayısı ilk kez iki milyonun üzerine çıktı. KNB sözcüsü Hens Meengs’e göre bu, bugüne kadar ulaşılan en yüksek seviye.

Yoğunluk özellikle yılın son aylarında belirginleşti. Aralık ayında noterlik büroları taleplere yetişemedi. Meengs, birçok vatandaşın işlemlerini yıl bitmeden tamamlamak istemesine rağmen randevu alamadığını söylüyor. “İnsanlara sık sık ‘Ocakta tekrar deneyin’ demek zorunda kaldık,” diyor.

Randevu Bulmak İçin Ülke Turu

Yoğunluğun sahadaki yansımaları dikkat çekici. Lansingerland’daki Oostland Notaris’te çalışan noter Janny Teensma, geçen yıl rekor sayıda işlem gerçekleştirdiklerini anlatıyor. “Sadece iki kişiyle yaklaşık 3 bin akte düzenledik. Önceki yıllarda bu sayı genellikle 2.400 civarındaydı,” diyor.

Benzer durum diğer noterlik ofislerinde de yaşanıyor. Teensma’ya göre bazı müşteriler, işlem yaptırabilmek için ülkenin dört bir yanındaki noterleri tek tek arıyor. “Bize ‘Aradığım dokuzuncu ofissiniz’ diyenler oluyor,” diye ekliyor.

Konut Satışları ve Miraslar Talebi Tırmandırdı

Artan iş yükünün önemli nedenlerinden biri konut piyasası. 2024 ortasında yürürlüğe giren Uygun Fiyatlı Kira Yasası sonrası, birçok özel mülk sahibi kiraya vermek yerine evini satmayı tercih etti. Bu da tapu işlemlerinde ciddi bir artışa yol açtı.

Buna ek olarak, nüfusun yaşlanması noterlik işlemlerini daha da çoğalttı. Vasiyetnameler ve yaşam vasiyetleri belirgin şekilde arttı. Teensma bu durumu “adeta miras dosyası yağmuru” sözleriyle tanımlıyor. Üstelik günümüzde miras işlemleri daha karmaşık; birleşik aile yapıları bu dosyaları daha zahmetli hâle getiriyor.

Noterlerin üzerindeki baskıyı artıran bir diğer unsur ise mevzuat. Kara para aklama ve terörün finansmanını önlemeye yönelik yasalar, her işlemde kapsamlı müşteri araştırmalarını zorunlu kılıyor. Kısa süre önce mesleği bırakan eski noter Jeroen Kuhlmann, “Her dosyada onlarca soru sormak zorundasınız. Bu hem zaman alıyor hem de ciddi stres yaratıyor,” diyor.

Gençler Kendi Ofisini Açmak İstemiyor

Tüm bu artan iş yükü, giderek daha az sayıda noter tarafından taşınıyor. KNB sözcüsü Meengs, durumu bir kuşak sorunu olarak değerlendiriyor. “Genç noterler girişimci olmak istemiyor. Kendi ofisini açmanın özel hayatı neredeyse tamamen ortadan kaldıracağından endişe ediyorlar,” diyor.

Bu sorunu hafifletmek amacıyla yaklaşık on yıl önce maaşlı çalışan ‘ek noter’ sistemi hayata geçirildi. Ancak Meengs’e göre bu yeterli değil. “Bu sistem yardımcı oluyor ama açık hâlâ çok büyük.”

Ek noter olarak çalışan Teensma da aynı görüşte. Küçük çocukları varken kendi ofisini açmayı düşünmediğini söylüyor. “Şimdi çocuklarım büyüdü ve ben tam noter olmak istiyorum. Ama süreç çok karmaşık; komisyonlar, iş planları… Oysa bu ofiste yıllardır çalışıyorum,” diyor.

Noter açığı o kadar ciddi ki, Teensma’ya LinkedIn üzerinden düzenli olarak iş teklifleri geldiğini anlatıyor: “Hepimiz aynı sınırlı insan kaynağının peşindeyiz.”

Çözüm Umudu: Otomasyon ve Yapay Zekâ

Önümüzdeki yıllarda noterlik sisteminin rahatlayıp rahatlamayacağı belirsizliğini koruyor. Meengs’e göre bu, ekonomik gelişmeler ve vergi politikalarıyla doğrudan bağlantılı.

Teensma ise noter sayısının düşmeye devam edeceğini düşünüyor. Ona göre çözüm, çalışma yöntemlerinin köklü biçimde değişmesinde yatıyor. Umudunu ise teknolojiye bağlıyor:

“Bir gün, müvekkille görüşmeden sonra bir sohbet botuna ‘60 numaralı modele göre taslak bir akte hazırla’ diyebilsek, işimizin büyük kısmı kolaylaşır. Son kontrol ve onayı yine biz yaparız.”

"Bu haber, NOS için Noor de Kort (Binnenland editörü) tarafından hazırlanmıştır."