HOLLANDA'DA "ALGORİTMA" UYARISI: "VATANDAŞI ETNİK KÖKENİNE GÖRE FİŞLEMEYİ BIRAKIN"

HOLLANDA'DA "ALGORİTMA" UYARISI: "VATANDAŞI ETNİK KÖKENİNE GÖRE FİŞLEMEYİ BIRAKIN"

Hollanda'da faaliyet gösteren Ayrımcılık ve Irkçılıkla Mücadele Devlet Komisyonu, devlet kurumlarının veri analizi ve yapay zekâ yoluyla yürüttüğü "vatandaş profilleme" uygulamalarına yönelik sert bir uyarı raporu yayımladı. Ülkenin köklü gazetelerinden Trouw tarafından kamuoyuna duyurulan raporda, resmi kurumların topladığı devasa veri tabanları ve algoritmik sistemler üzerinden vatandaşları kategorize etme alışkanlığından derhal vazgeçmesi gerektiği vurgulandı.

"Teknolojik Seçim Değil, Hak İhlali" Komisyon, kamu kurumlarının suç ve dolandırıcılık tespiti yapmak amacıyla başvurduğu veri odaklı tarama yöntemlerinin, hukuk devleti ilkeleriyle temelden çeliştiğini belirtti. Geçmişte yaşanan vergi dairesi skandallarına (Toeslagenaffaire) atıfta bulunulan raporda; algoritmaların yapısı gereği etnik köken, geçmiş veriler ve kişisel özellikleri ön plana çıkararak sistematik bir ayrımcılığa yol açtığı ifade edildi.

Süreçlerin Durdurulması İsteniyor Komisyon Başkanı Joyce Sylvester, konunun sadece teknik bir yazılım tercihinden ibaret olmadığını, devletin vatandaşına yaklaşım biçimini belirleyen yapısal bir sorun olduğunu dile getirdi. Şeffaflıktan uzak ve denetlenemeyen bu uygulamaların toplumsal güveni zedelediğini savunan uzmanlar, ayrımcılığı önleyecek kesin ve yasal güvenceler oluşturulana kadar mevcut tüm veri profilleme projelerinin askıya alınmasını talep ediyor. Raporda, adil bir denetim mekanizması için rastgele yapılan genel kontrollerin çok daha şeffaf ve güvenli bir alternatif olacağı öneriliyor.