Hollanda’da Çocukların Kapalı Kurumlara Gönderilmesi Büyük Ölçüde Azaldı

Hollanda’da Çocukların Kapalı Kurumlara Gönderilmesi Büyük Ölçüde Azaldı

2017’de 1.537 olan sayı, 2025’te 569’a geriledi. Hollanda’da çocukların özgürlüklerinin kısıtlandığı kurumlara yerleştirilmesi yıllar içinde büyük ölçüde azalırken, geçmişte bu kurumlarda kalan gençlerin yaşadığı sorunlar da yeniden ülke gündeminin merkezine taşındı.

Hollanda’da çocuk ve gençlere yönelik sosyal yardım sisteminde dikkat çekici bir değişim yaşanıyor. Özellikle ciddi ve karmaşık sorunlar yaşayan çocukların özgürlüklerinin kısıtlandığı kapalı kurumlara yerleştirilmesi son yıllarda belirgin biçimde azalıyor.

Nederlands Jeugdinstituut’un (NJi) 24 Ağustos 2026 tarihinde güncellediği verilere göre, 2025 yılında JeugdzorgPlus kapsamında 569 farklı genç kapalı bir kuruma yerleştirildi. 2017 yılında ise bu sayı 1.537 idi. Böylece sekiz yıl içerisinde kapalı kurumlara yerleştirilen benzersiz gençlerin sayısı yaklaşık yüzde 63 oranında geriledi. (nji.nl⁠)

Ancak Hollanda’nın önündeki mesele yalnızca rakamların düşmesi değil.

Çünkü geçmişte bu kurumlarda kalan bazı gençlerin, kendilerini koruması ve desteklemesi gereken sistem içerisinde tam tersine güvensiz, baskıcı ve ağır koşullarla karşı karşıya kaldıkları ortaya çıktı.

Şimdi Hollanda bu geçmişle yüzleşmeye hazırlanıyor.

1.537 gençten 569’a

NJi verileri, Hollanda’daki değişimin boyutunu açık biçimde ortaya koyuyor.

2017 yılında JeugdzorgPlus kapsamında 1.537 farklı genç kapalı kuruma yerleştirilmişti. Aynı yıl toplam yerleştirme sayısı 1.923 olarak kaydedilmişti.

Burada önemli bir ayrıntı bulunuyor: Bir genç aynı yıl içerisinde birden fazla kez yerleştirilebildiği için “farklı genç sayısı” ile “toplam yerleştirme sayısı” aynı şey değil.

2017’den itibaren ise düşüş başladı.

2018’den sonra yerleştirme sayıları her yıl gerilerken, 2022 yılından itibaren düşüş daha da hızlandı. NJi bu dönemdeki daha hızlı gerilemenin, JeugdzorgPlus sisteminin küçültülmesi ve yeniden yapılandırılması yönündeki kararlarla bağlantılı olduğunu belirtiyor. (nji.nl⁠)

2025 yılında ise 569 farklı genç JeugdzorgPlus kapsamında kapalı olarak yerleştirildi.

Peki bu kurumlar neden vardı?

Hollanda’daki kapalı gençlik hizmetleri, genellikle 12-18 yaş arasındaki ve ciddi güvenlik sorunları bulunan gençler için kullanılıyor.

Sistemin amacı, kendisi veya çevresindeki kişiler açısından ciddi risk taşıdığı değerlendirilen ve daha hafif yardım yöntemleriyle yeterince korunamayan çocuklara yoğun bakım ve destek sağlamak.

Ancak bu sistemin çok önemli bir farkı var:

Çocuğun özgürlüğü sınırlandırılabiliyor.

Bazı durumlarda genç kendi isteği dışında kurumda tutulabiliyor ve kendisine zorunlu bakım uygulanabiliyor. Bunun yapılabilmesi için yasal şartların yerine getirilmesi ve bir hâkimin kapalı yerleştirmeyi onaylaması gerekiyor. (nji.nl⁠)

Dolayısıyla söz konusu olan sıradan bir gençlik bakım hizmeti değil.

Çocuğun hareket özgürlüğünün devlet tarafından ciddi biçimde sınırlandırıldığı bir sistemden söz ediliyor.

Hollanda sistemi neden küçültüyor?

Hollanda’da son yıllarda yaklaşım değişmeye başladı.

Amaç, sorun yaşayan çocukları mümkün olduğunca kapalı kurumlara göndermek yerine, onların ihtiyaçlarına cevap verebilecek daha küçük ölçekli, güvenli ve özgürlükleri daha az kısıtlayan bakım modelleri geliştirmek.

JeugdzorgPlus’ın da bu dönüşüm kapsamında küçültülmesi ve zaman içerisinde farklı bir sisteme dönüştürülmesi hedefleniyor.

NJi’nin verileri, bu politikanın rakamlara açık biçimde yansıdığını gösteriyor. (nji.nl⁠)

Ancak burada yeni bir soru ortaya çıkıyor:

Kapalı kurumların sayısı azaltılırken, bu çocukların yerine hangi sistem konulacak?

Çünkü kapalı kurumlara gönderilen çocukların sorunları ortadan kalkmış değil.

Aksine bu çocukların önemli bir bölümünün yoğun desteğe, güvenli bir yaşam ortamına, eğitim desteğine ve uzman yardıma ihtiyacı bulunuyor.

Geçmişte yaşananlar Hollanda’yı özür noktasına getirdi

Rakamların düşmesinden çok daha çarpıcı olan ise Hollanda’nın geçmişte yaşananlarla yüzleşmeye başlaması.

NJi’nin 26 Ağustos 2026 tarihli açıklamasına göre, Hollanda Sağlık, Refah ve Spor Bakanlığı (VWS), Adalet ve Güvenlik Bakanlığı, Hollanda Belediyeler Birliği (VNG) ve Jeugdzorg Nederland, 29 Ağustos’ta kapalı kurumlarda kalan gençlerden resmi olarak özür dileyecek. (nji.nl⁠)

Bu özrün nedeni oldukça dikkat çekici.

NJi, son yıllarda kapalı kurumlarda kalan gençlerin her zaman ihtiyaç duydukları güvenlik, destek ve korumayı alamadıklarının daha görünür hale geldiğini belirtiyor.

Bazı gençlerin ise kendilerini koruması gereken kurumlarda güvensiz hissettikleri ve baskıcı bir yaşam ortamıyla karşılaştıkları ifade ediliyor.

Daha da önemlisi, bu dönemde yaşananların etkisinin bazı gençlerde yıllar sonra bile devam ettiği belirtiliyor. (nji.nl⁠)

12 milyon euroluk iyileşme süreci

Hollanda’nın açıklayacağı özür yalnızca sembolik bir açıklama olarak kalmayacak.

Yetkililer, geçmişte yaşananların ardından bir iyileşme ve telafi süreci başlatıyor.

Bu amaçla 2030 yılına kadar 12 milyon euroluk kaynak ayrıldı. Sürecin gençlerin kendileri ve geçmişte benzer deneyimler yaşamış kişilerle birlikte şekillendirilmesi planlanıyor. (nji.nl⁠)

Gündemde gençlerin ve yakınlarının bir araya gelebileceği destek programları, deneyim paylaşım toplantıları ve eski kurumlarda yaşananların tanınmasına yönelik çalışmalar bulunuyor.

Hükümet ayrıca günlük yaşamlarında sorun yaşayan bu kişilere destek sağlayabilecek merkezi bir danışma noktası oluşturulması seçeneğini de değerlendiriyor. (nji.nl⁠)

“Özür dilemek yetmez”

NJi’nin son açıklamasında özellikle dikkat çeken mesaj ise şu:

Özür bir son değil, başlangıç.

NJi uzmanı Eva Mulder, özür dilemenin beraberinde sorumluluk getirdiğini vurguluyor. Ona göre bundan sonraki süreçte gençlerin gerçekten neye ihtiyaç duyduklarının dinlenmesi gerekiyor.

Çünkü geçmişte yaşananların her genç üzerindeki etkisi aynı değil.

Kimi genç için yaşadıklarının devlet tarafından kabul edilmesi önemli olabilirken, başka bir genç için psikolojik destek veya yaşadığı travmanın ardından uzun vadeli yardım daha önemli olabilir.

Bu nedenle iyileşme sürecinin de tek tip olmaması gerektiği belirtiliyor. (nji.nl⁠)

ZIKOS tartışması da sürüyor

Hollanda’daki tartışmanın bir başka boyutunu ise ZIKOS olarak bilinen “Çok Yoğun Kısa Süreli Gözlem ve Stabilizasyon” birimleri oluşturuyor.

Bu birimler, kapalı gençlik hizmetleri sisteminin içerisinde yer alıyordu ve bazı gençlerin burada yaşadığı deneyimler ciddi tartışmalara neden oldu.

NJi, 2026 yılında yaptığı açıklamalarda ZIKOS birimlerinde kalan bazı gençlerin yaşadıkları zarar konusunda hâlâ tanınma ve iyileşme beklediğini aktardı. (nji.nl⁠)

Bu durum, Hollanda’nın yalnızca sistemi küçültmekle yetinmek istemediğini; geçmiş uygulamaların sonuçlarıyla da yüzleşmek zorunda olduğunu gösteriyor.

Hollanda yeni bir dönemin eşiğinde

Hollanda’daki rakamlar açık:

2017: 1.537 genç

2025: 569 genç

Kapalı kurumlara yerleştirilen gençlerin sayısındaki bu büyük düşüş, sistemin küçültülmesi yönündeki politikanın sonuç verdiğini gösteriyor. (nji.nl⁠)

Fakat asıl sınav bundan sonra başlayacak.

Çünkü mesele sadece çocukların kapalı kurumlara gönderilmemesi değil.

Asıl mesele, kapalı kurumlara ihtiyaç duyacak kadar ağır sorunlar yaşayan çocuklara başka ve daha güvenli bir alternatif sunabilmek.

Hollanda bir taraftan geçmişte bu kurumlarda kalan gençlerden özür dilemeye hazırlanırken, diğer taraftan çocukların özgürlüklerini daha az kısıtlayan yeni bir gençlik yardım sistemi kurmaya çalışıyor.

29 Ağustos’ta yapılacak özür, bu açıdan yalnızca geçmişe dönük bir açıklama olmayacak.

Hollanda için aynı zamanda şu sorunun cevabını verme günü olacak:

Çocukları korumak için kurulan bir sistem nasıl oldu da bazı çocukların kendilerini güvende hissetmediği bir yapıya dönüştü?

Ve daha önemlisi:

Hollanda bundan sonra aynı hataların tekrarlanmaması için ne yapacak?

Rakamlar değişti. Sistem değişiyor. Ancak geçmişte yaşananların izleri hâlâ silinmiş değil.

Hollanda’nın önündeki en büyük görev ise artık sadece kapalı kurumların kapısını kapatmak değil, o kapıların arkasında yaşananları unutmadan çocuklar için gerçekten güvenli bir sistem kurmak.

Kaynak: Nederlands Jeugdinstituut (NJi), 24 Ağustos 2026 güncellenen istatistikler ve 26 Ağustos 2026 tarihli açıklama. NJi, CBS ile Jeugdzorg Nederland verilerinin kayıt yöntemi ve kapsamlarının farklı olduğunu, bu nedenle sayıların birebir karşılaştırılmaması gerektiğini özellikle belirtiyor. 

Lahey / Tarık OKAN