Almanya’da iktidara yürüyen AfD’nin Neonazi bağlantıları: Aşırı sağ siyasette ne kadar etkili?
Almanya’da siyasi dengeleri değiştiren aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD), iktidara her geçen gün biraz daha yaklaşıyor. Anketlerde geleneksel partileri geride bırakan partinin yükselişi, Neonazi çevrelerle ilişkilerini yeniden gündeme taşıdı. Peki AfD, Nazi ideolojisine ve aşırı sağ hareketlere ne kadar yakın?
Almanya siyasetinde son yılların en dikkat çekici yükselişine imza atan Almanya için Alternatif (AfD), ülkenin siyasi geleceğinde söz sahibi olmaya hazırlanıyor. Son seçimlerde elde ettiği başarılarla dikkatleri üzerine çeken parti, yalnızca eyalet yönetimlerinde değil, federal hükümette de iktidar hedefini açıkça ortaya koyuyor.
Eylül 2026’da Saksonya-Anhalt eyaletinde yapılacak seçimlerde en güçlü siyasi aktörlerden biri olarak öne çıkan AfD, eyalet başbakanlığını kazanmayı hedefliyor. Partinin 2029 genel seçimleri için hedefi ise Eş Genel Başkan Alice Weidel’i Almanya’nın başbakanı yapmak.
Alman kamu yayıncısı ZDF’nin 13 Kasım’da açıkladığı Politbarometer araştırması da AfD’nin yükselişini ortaya koydu. Araştırmaya göre parti, yüzde 28 oy oranına ulaşabiliyor. İktidardaki Hristiyan Birlik partilerinin (CDU/CSU) desteği yüzde 22’de kalırken, koalisyon ortağı Sosyal Demokrat Parti’nin (SPD) oy oranı yüzde 13 olarak ölçüldü.
Ancak AfD’nin yükselişi yalnızca seçim sonuçlarıyla tartışılmıyor. Partinin aşırı sağcı çevrelerle ilişkileri, Neonazi örgütlerle bağlantı iddiaları ve Nazi geçmişine yönelik tartışmalı söylemleri de Almanya’nın gündeminde.
Alman iç istihbarat kurumu Anayasayı Koruma Teşkilatı’nın bazı eyaletlerde AfD’yi kesin olarak aşırı sağcı bir oluşum olarak değerlendirmesi, tartışmaların boyutunu daha da büyütüyor.
Peki iktidara yaklaşan AfD hangi siyasi görüşleri savunuyor? Parti ile Neonazi hareketler arasındaki ilişki ne düzeyde?
‘AfD’de faşist bir harekete dönüşme eğilimi var
Siyaset bilimciler, AfD’nin 2013 yılında kurulmasından bu yana giderek daha radikal bir çizgiye kaydığı görüşünde.
Düsseldorf Uygulamalı Bilimler Üniversitesi’nde aşırı sağ üzerine araştırmalar yapan Fabian Virchow, DW’ye yaptığı değerlendirmede AfD’nin yalnızca aşırı sağcı bir parti olarak tanımlanamayacağını, aynı zamanda faşist bir harekete dönüşme eğilimleri taşıdığını belirtiyor.
Virchow’a göre bu tür hareketler, yalnızca seçimlere katılan ve parlamentoda faaliyet gösteren siyasi partilerden ibaret değil. Sokak eylemleri, güçlü duygusal söylemler ve toplumsal hareketler aracılığıyla geniş kitleleri etkilemeye çalışıyorlar.
Bu hareketlerin temel hedeflerinden biri ise Almanya’da etnik açıdan homojen bir halk topluluğu oluşturulması fikrini yaygınlaştırmak.
Uzman, AfD içerisinde farklı ve zaman zaman birbiriyle çelişen siyasi yaklaşımların bulunduğuna da dikkat çekiyor.
Partinin eş genel başkanı Alice Weidel daha küçük devlet ve ekonomik liberalizm ekseninde bir siyasi çizgiye yakın dururken, Thüringen Eyalet Teşkilatı Başkanı Björn Höcke gibi isimler etnik milliyetçilik ve güçlü devlet anlayışını savunuyor.
Virchow, parti içerisindeki bu farklılıklara rağmen aşırı sağcı görüşlerin giderek daha fazla normalleştirildiğini düşünüyor. Ona göre bu durum, AfD’yi Neonazi çevreler açısından da daha cazip hale getiriyor.
Uzman bu değişimi şu sözlerle açıklıyor:
“Bugün birçok kişi, AfD ile birlikte etnik milliyetçi ve radikal sağ düşünceler için de daha geniş bir hareket alanı bulunduğunu düşünüyor.”
Aşırı sağ seçmenin adresi AfD oldu
AfD’nin yükselişini ortaya koyan bir diğer önemli çalışma ise Leipzig Otoriterlik Araştırması.
Almanya’da aşırı sağcı eğilimleri uzun yıllardır inceleyen araştırma, toplumdaki radikal sağ düşüncelerin giderek daha fazla destek bulduğuna işaret ediyor.
Araştırmacılara göre Alman toplumunda aşırı sağcı görüşler artarken, nasyonal sosyalizm ideolojisine yönelik eğilimler de bu tablonun bir parçasını oluşturuyor.
Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri, güçlü ve yerleşik bir aşırı sağ dünya görüşüne sahip kişilerin yaklaşık üçte ikisinin AfD’ye oy vereceğini belirtmesi.
Bu sonuç, partinin Almanya’daki geleneksel aşırı sağ partilerden farklı olarak geniş bir seçmen kitlesini kendi çatısı altında toplamayı başardığını gösteriyor.
Araştırmacılar, AfD’nin antidemokratik görüşlere sahip seçmenlerin önemli bölümünü kendi çevresinde bir araya getirdiğine dikkat çekiyor.
AfD’nin Neonazi bağlantıları yeniden gündemde
AfD’nin siyasi yükselişi sürerken, parti mensuplarının Neonazi örgütlerle ilişkilerine yönelik iddialar da Almanya’da tartışma yaratıyor.
2026 yılı içerisinde çok sayıda AfD siyasetçisi ve parti çalışanı, geçmişte veya günümüzde Neonazi yapılanmalarla bağlantılı olmakla suçlandı.
Ağustos 2026’da Almanya’da güvenlik birimleri, yasaklı Neonazi oluşumu Artgemeinschaft ile bağlantılı oldukları şüphesi bulunan 15 kişiye yönelik geniş çaplı operasyon düzenledi.
Artgemeinschaft, 2023 yılında yasaklanana kadar Almanya’daki en büyük ve etkili Neonazi yapılanmalarından biri olarak biliniyordu.
Operasyonun en dikkat çekici yönü ise şüpheliler arasında AfD’li iki Saksonya-Anhalt eyalet milletvekilinin bulunmasıydı. Söz konusu siyasetçilerin avukatları suçlamaları reddetti.
Tartışmalar bununla da sınırlı kalmadı.
Alman basınından Welt’in haberine göre AfD’nin eyalet parlamentosundaki grubunda çalışan dört kişinin, geçmişte yasaklanan Heimattreue Deutsche Jugend (HDJ) adlı Neonazi örgütünün üyesi olduğu ortaya çıktı.
Türkçeye ‘Vatansever Alman Gençliği’ olarak çevrilebilecek HDJ, nasyonal sosyalist ırk anlayışını benimseyen ve gençlere yönelik paramiliter kamplar düzenleyen bir yapılanmaydı.
Daha da dikkat çekici olan ise söz konusu eski HDJ üyelerinden ikisinin, Saksonya-Anhalt’ta eyalet başbakanlığı için adı öne çıkan AfD’li Ulrich Siegmund’un yakın çalışma ekibinde yer alması.
Siegmund’un seçilmesi halinde, Almanya İkinci Dünya Savaşı sonrasında ilk kez aşırı sağcı bir siyasetçiyi eyalet başbakanlığı görevine getirmiş olacak.
AfD’nin ‘uyumsuzluk listesi’ tartışma konusu
AfD’nin Neonazi çevrelerle ilişkisine yönelik iddiaları daha da dikkat çekici hale getiren bir başka ayrıntı bulunuyor.
Hem Artgemeinschaft hem de HDJ, AfD’nin kendi üyeleri açısından hazırladığı ‘uyumsuzluk listesi’ içerisinde yer alıyor.
Parti, bu listeyle aşırılıkçı örgütlerden ve yapılanmalardan uzak durduğunu göstermeyi amaçlıyor. Ancak geçmişte bu örgütlerde faaliyet gösterdiği belirtilen kişilerin parti içerisinde görev almaya devam etmesi, uygulamanın ne kadar etkili olduğu sorusunu gündeme getiriyor.
AfD’nin eski yöneticilerinden Andreas Kalbitz’in durumu da bu tartışmanın önemli örneklerinden biri.
2020 yılında AfD Federal Yönetim Kurulu üyesi olan Kalbitz, geçmişte HDJ üyeliğini partiye bildirmediği gerekçesiyle üyelikten ihraç edilmişti.
Ancak Der Spiegel’in haberine göre Kalbitz bugün yeniden AfD için çalışıyor. Saksonya-Anhalt Eyalet Parlamentosu milletvekili ve parlamento başkan yardımcısı Hans-Thomas Tillschneider’in çalışanı olarak görev yapıyor.
Bu gelişme, partinin aşırılıkçı yapılarla arasına mesafe koyma politikasının ne ölçüde uygulandığı konusunda yeni soru işaretleri doğuruyor.
Nazi geçmişiyle hesaplaşma tartışması
AfD’nin Nazi ideolojisine yakınlığına ilişkin tartışmalar, partinin 2013 yılında kurulmasından bu yana Alman siyasetinin gündeminden düşmedi.
Partinin kurucularından ve ilk genel başkanı Bernd Lucke, daha ilk yıllarda Almanya’daki demokrasi ve parlamenter sistemi tanımlarken kullandığı ‘entartet’ ifadesi nedeniyle tepki çekmişti.
Almancada ‘yozlaşmış’ veya ‘bozulmuş’ anlamlarına gelen bu kelime, Nazi döneminde rejimin kendi ideolojisine uygun görmediği sanat eserlerini ve kültürel faaliyetleri aşağılamak için kullanılan kavramlardan biriydi.
Almanya’da Nazi diktatörlüğüne (1933-1945) olumlu göndermelerde bulunmak, ülkenin İkinci Dünya Savaşı’ndaki sorumluluğu ve Holokost nedeniyle son derece hassas bir siyasi konu olarak değerlendiriliyor.
Ancak son yıllarda bu tarihsel hassasiyetin zayıfladığı ve Nazi dönemine ilişkin tartışmalı söylemlerin daha fazla gündeme geldiği yönünde değerlendirmeler yapılıyor.
AfD üyeleri veya çalışanlarının geçmişte etnik milliyetçi ya da Neonazi örgütlerde faaliyet gösterdiğinin ortaya çıkması durumunda ise genellikle bu geçmişten uzaklaşıldığı yönünde açıklamalar geliyor.
Ancak uzmanların asıl üzerinde durduğu konu, bu açıklamaların ne kadar samimi olduğu.
Aşırı sağdan ayrılmak neden zor?
Gerçek kimliğinin açıklanmasını istemeyen ve DW tarafından ‘Laura Neumann’ adı verilen bir uzman, aşırı sağ çevrelerden ayrılmak isteyen kişilere destek veren Nordverbund Ausstieg Rechts adlı kuruluşlar ağında görev yapıyor.
Neumann’a göre bir kişinin aşırı sağ ideolojiden gerçekten uzaklaşması, yalnızca sözlü bir açıklamayla mümkün değil. Bu süreç profesyonel destek ve kişinin kendi geçmişiyle yüzleşmesini gerektiriyor.
Uzman, başarılı bir ayrılışın ciddi bir hesaplaşma süreci olduğunu vurgulayarak şu değerlendirmeyi yapıyor:
“Bir kişinin aşırı sağ çevreden ayrılması söz konusu olduğunda benim için ilk soru hemen her zaman şudur: Bu kişi geçmişinden nasıl söz ediyor? Gerçekten geçmişiyle hesaplaştı mı?”
Uzmanlara göre bir kişi aşırı sağ çevrelerde ne kadar uzun süre bulunmuş ve bu yapılara ne kadar derinden bağlanmışsa, söz konusu ideolojiden kopması da o kadar zorlaşıyor.
DW, geçmişte etnik milliyetçi veya Neonazi örgütlerde faaliyet gösterdiği belirtilen kişilerin AfD içerisinde görev almaya devam etmesiyle ilgili partiden açıklama istedi. Ancak yayın kuruluşuna herhangi bir yanıt verilmedi.
‘AfD’de radikal görüşlerden uzaklaşma ihtiyacı bile hissedilmiyor’
Siyaset bilimci Fabian Virchow’a göre AfD’nin suçlamalar karşısındaki sessizliği, partide aşırı sağcı görüşlerin giderek normalleştiğini gösteren önemli işaretlerden biri.
Virchow, artık parti içerisinde radikal aşırı sağcı düşüncelerden uzaklaşma yönünde bir ihtiyaç dahi hissedilmediğini belirtiyor.
Uzman, bu durumu aşırı sağcı fikirlerin Alman siyasetinde ve toplumunda daha fazla kabul görmeye başlamasının bir sonucu olarak değerlendiriyor.
Virchow’a göre aşırı sağ, Almanya’da siyasi ve toplumsal merkeze o kadar yaklaştı ki, geçmişte büyük siyasi krizlere neden olabilecek skandalların kamuoyu üzerindeki etkisi de giderek azalıyor.
Almanya’da AfD’nin yükselişi, artık yalnızca bir seçim başarısı olarak değerlendirilmiyor. Partinin iktidara yaklaşmasıyla birlikte Nazi geçmişiyle hesaplaşma, demokrasi ve aşırı sağın siyasetteki etkisi de yeniden ülkenin en önemli tartışma başlıkları arasına giriyor.
DW Türkçe