Benimle mi Kazandın, Akıllı Olup Sen de Zengin Olsaydın

Benimle mi Kazandın, Akıllı Olup Sen de Zengin Olsaydın

Neden soğuk Hollanda daha da zengin?

Nejat SUCU

Bugün öğleden sonra başlayan yağmur hâlâ devam ediyor. Bu hava ister istemez insanları, tek başına ya da topluca, evde kalmaya zorluyor. Sıcak ülkelerdeki insanlar gibi dışarıda uzun süre vakit geçirme imkânınız yok. Belki de Batı Avrupa’nın, özellikle Hollanda gibi soğuk ve yağışlı ülkelerin zenginliğinin bir nedeni de budur.

Peki neden Batı Avrupa, özellikle kuzey kesimleri bu kadar zengin? Bunun birden fazla cevabı var:

Aydınlanma Çağı, 17. ve 18. yüzyıllarda gelişen, akılcı düşünceyi geleneksel kabullerden, önyargılardan ve ideolojilerden özgürleştirerek yeni bilgiye açık bir anlayışı temsil eder.

Kapitalizm, özel mülkiyete ve serbest piyasaya dayalı üretim sistemini esas alır. Üretim, yatırım ve gelir dağılımı arz-talep dengesiyle belirlenir.

Ferdiyetçilik (Individualisme), Batı’da bireyin ön plana çıkışıyla ortaya çıkmıştır. Kapitalizmin ilk işaretlerinden sayılan bu anlayış, Avrupa’da merkeziyetçiliğe ve feodalizme bir tepki olarak gelişmiştir.

Calvinizm ve Protestanlık ise çalışkanlık, tutumluluk ve üretkenliği ahlaki bir erdem olarak benimsetmiş; Batı Avrupa’daki ekonomik gelişmenin ve sermaye birikiminin temelini atmıştır.

Hollanda’nın Kolonileri ve Tarihsel Mirası

Hollanda Krallığı (Het Nederlandse Koloniale Rijk), 16. yüzyıldan itibaren kiralanmış ticaret şirketleri aracılığıyla sömürgecilik faaliyetlerine başlamış, Portekiz ve İspanya’nın ardından denizaşırı kolonilere sahip üçüncü Avrupa devleti olmuştur.

17. yüzyılda büyük bir donanmaya sahip olan Hollanda, küresel ticaretin önemli bir aktörü haline gelmiş, sömürgelerden elde ettiği servetle ekonomik gücünü pekiştirmiştir.

Bilim, İnovasyon ve Çalışkanlık Kültürü

Yüzölçümü eski Konya vilayeti kadar olan Hollanda, buna rağmen Avrupa Birliği içinde ihracatta yaklaşık 950 milyar euro ile ilk üç ülke arasında yer alıyor. Ülke, yüksek teknoloji ürünleri ve katma değeri yüksek ihracatıyla tanınıyor.

Soğuk iklimin, insanları daha çok çalışmaya, araştırmaya ve üretken olmaya yönlendirdiği söylenebilir. Özellikle doğu Hollanda’daki Protestan yerleşim bölgelerinde istihdamın ve refahın daha yüksek olduğu gözlemleniyor.

Toplum olarak çok çalışmak, teknolojide öncü olmak, üstün nitelikli beyinleri üretime dahil etmek (“kennismigranten”) ve bilgiye yatırım yapmak; üretim, ticaret, ihracat ve dolayısıyla refahın anahtarıdır.

Kişi Başına Düşen Milli Gelir 63 Bin Euro

Hollanda’nın Gayri Safi Yurtiçi Hasılası (GSYİH) artmaya devam ediyor. Dünya Bankası verilerine göre, 2025 yılında ülkenin toplam GSYİH’sının 1 trilyon 272 milyar dolara ulaşması bekleniyor.

18 milyon 127 bin 572 kişilik nüfus dikkate alındığında, kişi başına düşen milli gelir yaklaşık 63 bin euroya denk geliyor.

Bu rakamla Hollanda, Avrupa Birliği ülkeleri arasında Lüksemburg, İrlanda ve Danimarka’nın ardından dördüncü sırada yer alıyor.

Peki, Fakir Ne Kazandı?

Ancak bu zenginliği paylaşan nüfusun dağılımı da önemli. Tüm dünyada olduğu gibi Hollanda’da da zenginle fakir arasındaki uçurum kapanmak yerine büyümeye devam ediyor — de kloof tussen arm en rijk.

Ülkedeki geleneksel göçmen topluluklar –Türkler, Faslılar ve mülteciler– milli gelirden ortalama yüzde 35 daha az pay alıyor.

Yine de son 20 yılda bu toplulukların ikinci, üçüncü ve dördüncü kuşaklarının eğitim ve iş gücü piyasasındaki başarıları sayesinde gelir payları artıyor. Politik engellere rağmen, Türk göçmenlerinin önümüzdeki yıllarda Hollanda’daki milli gelirden daha fazla pay alması bekleniyor.

Ortak Paylaşımın Çözümü Var mı?

Gücü ve üretim araçlarını elinde tutan kesimler, paylaşım konusunda samimi adımlar atmıyor. Servet sahipleri, “Benimle mi kazandın? Akıllı ol, sen de zengin olsaydın.” diyerek varlıklarını meşrulaştırıyor.

Ancak bu anlayış, toplumsal adaleti zedeliyor. Bugün artık haksızlıklar görünmez hale gelmiş durumda, çünkü “normalleşmiş” bir eşitsizlikle karşı karşıyayız.

Herkese sevgilerimle,

İyi bir hafta sonu dileğiyle.