Hollanda, Avrupa’nın en çok okuyan ülkelerinden biri olmayı sürdürüyor. 18 milyon 128 bin nüfusa sahip ülkede, yılda ortalama 230 milyon kitap okunuyor. Kütüphaneler, sokak kitaplıkları ve ikinci el pazarlarıyla ülke adeta bir “okuma laboratuvarı” gibi çalışıyor.
Kitap Haftasında Sürinamlı Yazar Öne Çıktı
Bu yıl Hollanda Kütüphaneler Birliği’nin düzenlediği “Heel Nederland Leest – Bütün Hollanda Okuyor” kampanyasında, Sürinam kökenli yazar Johan Fretz’in Onder de Paramariboom adlı romanı seçildi. 265 bin adet basılan kitap, ülke genelindeki kütüphanelerde halka ücretsiz dağıtılıyor.
Romanın seçilmesinin nedeni de anlamlı: Hollanda’nın eski sömürgesi Sürinam Cumhuriyeti, 25 Kasım 2025’te bağımsızlığının 50. yılını kutluyor. Bugün Hollanda’da yaşayan Sürinam kökenli nüfus 375 bin civarında. Dil ve kültür ortaklığı nedeniyle, Hollanda’daki Sürinamliler ülkeye en hızlı uyum sağlayan göçmen topluluklardan biri olarak biliniyor.
Kitap Satışları ve Okuma Oranları Artıyor
2024 yılında Hollanda’da satılan kitap sayısı 44 milyon 900 bin, e-kitap sayısı ise 1 milyon 400 bin olarak kaydedildi.
Kütüphanelerden alınan ödünç kitap sayısı bu rakamların bile üzerinde: 50 milyon 600 bin.
Toplam kitap satış geliri 690 milyon euroya ulaştı.
Ayrıca ikinci el mağazalarında satılan kitap sayısı 15 milyon 700 bin, toplam değeri ise 188 milyon euro.
Sokak Kütüphaneleri: Halkın Kitapla Teması
Hollanda’da gönüllüler tarafından kurulan 10 bini aşkın sokak kütüphanesi (Minibibliotheek) bulunuyor.
Bu küçük dolaplarda insanlar istedikleri kitabı ücretsiz alabiliyor, okuduktan sonra geri bırakabiliyor. Bu uygulama, yalnızca okuma alışkanlığını değil, paylaşma kültürünü ve toplumsal güveni de güçlendiriyor.
Kütüphaneler Sosyal Yaşamın Kalbinde
Hollanda genelinde 342 belediye sınırında, 133 vakıf ve dernek tarafından işletilen 800’ün üzerinde kütüphane faaliyet gösteriyor.
Kütüphanelerin 4 milyon üyesi ve 2 milyon düzenli ziyaretçisi bulunuyor. 18 yaşına kadar üyelik ücretsiz.
Kütüphaneler sadece kitap alma yeri değil; sergiler, kurslar, kültürel etkinlikler ve politik tartışmaların düzenlendiği önemli sosyal alanlar.
İngilizce Etkisi ve Kültürel Baskı
Son yıllarda üniversitelerde artan İngilizce eğitim, Hollandaca kitap satışlarını olumsuz etkilese de, ülke hâlâ Avrupa’nın en güçlü yerel yayın piyasalarından birine sahip.
Yine de İngiliz ve Amerikan kültür etkisinin Hollanda’da giderek hissedildiğini söylemek mümkün.
“Bizde Kitap Vitrin Süsü”
Hollanda’daki okuma kültürünü Türkiye ile kıyasladığımda fark açıkça görülüyor.
Bir keresinde Kayseri’den Amsterdam’a uçarken 160 yolcudan sadece bir kişinin kitap okuduğunu görmüştüm.
Oysa Hollanda’da trenlere bindiğinizde, bir vagonda aynı anda onlarca insanın kitap ya da gazete okuduğuna tanık olursunuz.
Bizde ise kitap çoğu zaman bir vitrin süsü, bir statü göstergesi, bazen de bir “ait olma” simgesidir.
Türkçe Kitapların Sessiz Vedası
1970’lerde Türk misafir işçiler için Hollanda kütüphanelerinde Türkçe ve Arapça kitap bölümleri bulunuyordu.
Seçilen kitaplar arasında Kemal Tahir, Yaşar Kemal, Fakir Baykurt, Peyami Safa gibi yazarların eserleri yer alıyordu.
Ancak son yıllarda bu kitaplar “kayıttan düşmüş” olarak depolardan çıkarılıp Türk derneklerine ve camilere bağışlandı.
Bir Zamanlar Kitap Saklardık
Benim kuşağım çok iyi hatırlar…
Bir zamanlar kitap bulundurmak bile suçtu. Kitapları tandırlarda, kuyularda sakladık.
Birçok insan sırf kitap okuduğu için sürgüne gönderildi, görevlerinden uzaklaştırıldı, hapse atıldı.
Belki de bugün az okumamızın nedeni, o yıllardan kalan korkulardır.
Oysa kitap, karanlığı aydınlatan tek kandildir.
Hollanda, okumayı bir toplumsal gurur ve yaşam biçimi hâline getirmiş durumda.
Bizim toplumumuzda kitap hâlâ bir lüks, bir süs eşyası.
Oysa kitap, sadece bilgi değil; özgürlüğün, dayanışmanın ve insan olmanın aynasıdır.
Bir toplumun ilerlemesi için önce okuması, sonra düşünmesi gerekir.
