Hollanda’nın Kutsal İneği: Holstein–Friesian mı, Yoksa Otomobiller mi?

Hollanda’nın Kutsal İneği: Holstein–Friesian mı, Yoksa Otomobiller mi?

Nejat SUCU

Hollanda’nın inekleri gerçekten kutsal sayılmıyor… Ancak ülkenin dünya çapındaki süt ve peynir üretiminin bel kemiğini oluşturan Holstein–Friesian cinsi, tarım ekonomisinin tartışmasız en kritik unsurlarından biri. Geçen hafta yine evimin arka tarafındaki Enter (Wierden) yolunda bir çiftlikten süt alırken karşılaştığım tablo, bu ünü bir kez daha doğrular nitelikteydi.

Çiftlik sahibinin “çok verimli” diye tanımladığı Holstein–Friesian cinsi inek, o akşam tek seferde 30 litreden fazla süt verdi. Hollanda’da ortalama bir ineğin sabah ve akşam toplamında 30–35 litre süt verdiğini hesaba katarsak, bu rakam hiç de şaşırtıcı değil.

Nitekim Hollanda, 2024 yılında tarım ürünleri ihracatında 129 milyar avro ile dünya ikincisi oldu.

Ama asıl konumuz inekler değil… Yine de “kutsal inek” benzetmesi bizi başka bir yere götürüyor.

Asıl Kutsal İnek: Hollandalıların Binek Otomobilleri

Hollanda’da motorlu taşıtlar, ekonomik yapının en önemli vergi kalemlerinden birini oluşturuyor. 2025 yılında motorlu taşıt vergilerinin toplamının 6 milyar 100 milyon avroya ulaşması bekleniyor (CBS verilerine göre). Bu vergilerin büyük bölümü doğrudan devlete, bir kısmı ise eyalet yönetimlerine aktarılıyor.

Ülkede toplam 12 milyon 703 bin motorlu araç bulunuyor. Bunların yaklaşık 9 milyonu bireylerin, 2 milyonu ise şirketlerin üzerine kayıtlı. Buna ek olarak 850 bin motosiklet ve moped de sistemde görünüyor.

Bu dev filonun ekonomiye katkısı yalnızca ödenen vergilerle sınırlı değil. Araç satışından ithal vergilerine, yıllık bakım masraflarından sigortaya, muayeneden yedek parçaya kadar tüm kalemler hesaplandığında, motorlu taşıtların devlet kasasına dolaylı katkısı 7 milyar 100 milyon avroyu aşıyor.

Küçük Bir Ülke, Büyük Bir Trafik ve Azot Gerçeği

Yüzölçümü Konya vilayeti ve Karaman’ın toplamı kadar olan 41.543 km²’lik Hollanda’da —18 milyonun üzerindeki nüfusla birlikte— hem hayvan yoğunluğu hem araç sayısı çevre baskısını artırıyor. Bunun sonucunda ortaya çıkan Azot (Stikstof) krizi, yıllardır ülke siyasetinin en tartışmalı başlıklarından biri.

Birkaç yıl önce hükümet, çevresel etkileri azaltmak amacıyla otoyollarda gündüz saatlerinde azami hız sınırını 100 km/s ile sınırlamıştı. Gece saatlerinde ise yol güzergâhına göre 100, 120 veya 130 km/s hız uygulanıyor.

Elektrikli Araçlarda Vergi Dönemi Geri Dönüyor

Bir dönem elektrikli araçlara büyük teşvikler sağlayan Hollanda, 2026’dan itibaren tamamen elektrikli otomobilleri yeniden vergi kapsamına alıyor. Bu kararın nedeni; teşviklere rağmen ithalat vergilerinin ve mali yükün artması.

Tarımı Ayakta Tutan Güç: Eğitimli ve Örgütlü Köylü

Hollanda tarımının başarısının arkasında, üreticilerin eğitim düzeyi ve örgütlenme kapasitesi yatıyor. Çiftçilerin büyük bölümü:

• AOC (Agrarische Opleidingscentra) — Orta düzey tarım ve hayvancılık eğitimi
• HBO Landbouw/Dieren — Yüksek mesleki eğitim mezunlarından oluşuyor.

Ayrıca tarım sektörü son derece güçlü bir örgütlenme yapısına sahip.

35 bin üyesi bulunan LTO Nederland, ülke çapında çiftçilerin en etkili temsilcisi konumunda. LTO üyeleri ayrıca 21 bölgesel su idaresinde yönetim düzeyinde yer alarak hem yerel hem ulusal politikalarda belirleyici rol üstleniyor.

Bu yapı, Hollanda çiftçisini hem politik hem ekonomik anlamda güçlü bir muhafazakâr seçmen tabanı hâline getiriyor. Hükümet kurma sürecinde (formatie) bile LTO gibi kuruluşların önerileri dikkate alınıyor.

Sonuç: Hollanda’nın Gerçek Kutsal İneği Ne?

Evet… Holstein–Friesian inekleri ülke tarımının temelini oluşturuyor.

Ama ekonomiye sağladığı sürekli vergi akışı, siyasi etkisi ve günlük yaşamın ayrılmaz parçası olmasıyla Hollanda’nın asıl “kutsal ineği”nin binek otomobiller olduğu açıkça görülüyor.