Önsöz
Hollanda, her geçen yıl giderek yaşlanan bir ülke konumundadır. Geçtiğimiz yıl Hollanda’da AOW emekli aylığı alanların sayısı 70 bin kişi artarak 3 milyon 700 bine ulaşmıştır. Hollanda hükümetinin bir halk sigortası (Volksverzekeringen) olan AOW emeklilik giderlerinin, geçen yıl ilk kez yüzde 50’den fazlası devlet kasasından (Staatskas) karşılanmıştır.
Emekli olanlar arasında, geçmiş yıllarda kendi isteğiyle çalışmaya devam edenlerin oranı yüzde 10’a (yaklaşık 370 bin kişi) ulaşmıştır. Birden fazla nedenle AOW emekli aylığı alanların yaklaşık 330 bini ise Hollanda dışında sürekli olarak yaşamaktadır.
Gelecek yıllarda enflasyona endeksli ödeneklerin artırılıp artırılmaması ve emeklilik yaşının 70’e çıkarılıp çıkarılmaması, yeni kurulacak olan D66, CDA ve VVD azınlık kabinesinin (Minderheidskabinet) ve Hollanda Temsilciler Meclisi’nin (Tweede Kamer) alacağı kararlara bağlıdır.
Hollanda’da bir ömür; koşturmacayla, çalışmayla geçiyor. Bir zamanlar beş yıl ve bir traktör parası hayaliyle gelinen bu ülkede, aradan geçen 60 yılın ardından kök saldık ve Hollanda toplumunun ayrılmaz bir parçası hâline geldik. Ömrümüz yeterse hepimiz bir gün emekli olacağız. Stresli ve yoğun geçen iş hayatının sonunda, sabırla beklediğimiz emeklilik günlerine bizler de kavuşacağız. Bu nedenle bu yazımda, Hollanda’daki emeklilik sistemini soru-cevap şeklinde ele aldım.
1. Emeklilik Kanunu (AOW) için Hollanda’da kimler sigortalıdır?
15 ile 67 yaşları arasında Hollanda’da ikamet edenler; yurt dışında Hollanda kamu veya özel kurumlarında çalışanlar; Türkiye’den Hollanda’ya çalışmak için gelen işçilerin eşleri, evlilik süresince 67 yaşına kadar Hollanda Sosyal Güvenlik Sigortası (AOW) kapsamında sigortalıdır.
Türkiye Cumhuriyeti ile Hollanda Krallığı arasında imzalanmış olan Sosyal Güvenlik Sözleşmesi gereğince, toplam 50 yıl üzerinden her yıl için yüzde 2 oranında emeklilik hakkı biriktirilir.
1.1 1 Ocak 2026’dan itibaren emekli aylıkları ne kadar?
Hollanda kabinesi, 1 Ocak 2026’dan itibaren emekli aylıklarının asgari ücrete eşdeğer olacak şekilde yüzde 2,15 oranında artırılmasına karar vermiştir. Aşağıda belirtilen tam AOW emekli aylıklarını alabilmek için 50 yıl Hollanda’da sigortalı olarak ikamet etmiş ve çalışmış olmak gerekmektedir.
1.1.2026 itibarıyla aylık tutarlar (kişi başı):
2. Hollanda’da emeklilik yaşı nedir?
Hollanda’da emeklilik yaşı kademeli olarak artırılmaktadır. 2018 yılında 66 olan emeklilik yaşı, 2027 yılında 67’ye yükseltilmiştir. Yeni Hollanda kabinesi, 2028 yılında emeklilik yaşını 67 yıl 3 ay olarak belirlemiştir.
3. Tatil Parası (Vakantiegeld)
Tatil parası, hak edilen AOW emekli aylığının yüzde 8’ine eşdeğerdir. Biriken tatil parası, her yıl mayıs ayında ödeneğin alındığı Sosyal Sigortalar Bankası (SVB – www.uwv.nl) tarafından hak sahibine ödenir.
3.1 2032’de her beş Hollandalıdan biri emekli
2032 yılında her beş Hollandalıdan biri emeklilik (AOW) yaşına ulaşmış olacaktır. Bu da 20 milyonluk nüfus içerisinde yaklaşık 4 milyon emekli anlamına gelmektedir.
4. Türkiye’de yaşayanlar Hollanda’dan emekli olabilir mi?
Hollanda’dan Genel Malullük Ödeneği (WAO/WIA) ile Dul ve Yetimler Yasası (ANW) ödeneklerini Türkiye’de alanlar ve eşleri, 1 Ocak 2000 tarihine kadar Genel Emeklilik Sigortası (AOW) ve ANW kapsamında sigortalıydılar.
1 Ocak 2000 tarihinde yürürlüğe giren Wet BEU (Beperking Export Uitkeringen) yasasıyla, ödeneklerin yurt dışında alınması düzenlenmiş; gönüllü olarak prim ödenerek Hollanda Sosyal Güvenlik Sistemi’ne sigortalılığın devamı mümkün kılınmıştır.
5. Boşanan eşler de Hollanda’dan emekli olabilir mi?
Evli kalınan yıllarda eşe bağlı olarak emeklilik için sigortalı olan kadın ve erkekler, emeklilik yaşına ulaştıklarında Türkiye’de ikamet ediyorlarsa Türkiye Cumhuriyeti Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüklerine başvuru yapabilirler. Hollanda’da ikamet edenler ise bağlı bulundukları Sociale Verzekeringsbank tarafından bilgilendirilir.
6. Türkiye’de gönüllü sigorta yaptırmayanlar
AOW ve ANW için sigortalı olmayanlar, daha az sigorta yılına sahip olacak ve geride kalan eşler Dul ve Yetimler Ödeneği (ANW) alamayacaktır. Bu uygulama, 1 Ocak 2000’de yürürlüğe giren ve ödeneklerin Türkiye’de sözleşme ülkesi kapsamında düzenlenmesini sağlayan Wet BEU yasasıyla belirlenmiştir.
7. Emeklilik hakkı Türkiye’deki dul kız çocuklarına kalır mı?
1 Ocak 2015’ten sonra Hollanda’da emeklilik hakkı bireysel hâle gelmiştir. Sigortalı olan eşler, kendi sigorta yıllarına göre emekli aylığı alırlar. Hollanda’dan emekli olan anne veya babanın vefatından sonra, dul kız çocukları AOW emeklilik hakkı talep edemezler.
8. Nasıl başvuru yapabilirsiniz?
Türkiye’de ikamet edenler, emeklilik yaşına 6 ay kala bağlı bulundukları SGK İl Müdürlüklerine başvurabilirler. Hollanda’da ikamet edenler ise emeklilikten 6 ay önce Sociale Verzekeringsbank’tan başvuru formu alarak veya DigiD üzerinden dijital başvuru yapabilirler.
9. Emeklilik aylığına ek ödenekler ve şartları
Hollanda’da emekli olan göçmenler, gelirleri asgari ücretin altında kalırsa AIO (Aanvullende Inkomensvoorziening Ouderen) ek yardım ödeneğinden yararlanabilirler. Bu ödeneğin uygulanması SVB tarafından yapılmaktadır.
1 Ocak 2023’ten itibaren:
Bu şartlar, belediyeler tarafından uygulanan Participatiewet ile eşdeğerdir.
10. Diğer emekli sandıkları (Pensioenfondsen)
Hollanda’da çalışılan iş koluna bağlı olarak biriktirilen emeklilik sandıklarından ikinci veya üçüncü emekli aylığı almak mümkündür. Güncel bilgiler için www.pensioenoverzicht.nladresinden DigiD ile sorgulama yapılması tavsiye edilir.
11. Emeklilerin başkalarıyla aynı konutu paylaşması
Eş, çocuk, torun, anne-baba veya başka bir kişiyle aynı konutta yaşamak, alınan emekli aylığını etkileyebilir. Bu nedenle en doğru bilgi Sociale Verzekeringsbank’tan alınmalıdır.
12. Emeklilikte ek gelir ve çalışma imkânı
1 Ocak 2016’dan itibaren AOW alanların çalışması cazip hâle getirilmiştir. Emekli olduktan sonra çalışanlar, 4 yıl ve 6 sözleşmeden sonra süresiz iş akdi elde edebilirler. Kazançları temel AOW ödeneğini etkilemez.
Emekliler, gelir vergisi (loonbelasting) ödemekle yükümlüdür. € 35.945’ye kadar olan gelirden yüzde 19,20 oranında vergi kesilir.
13. Bilgi ve değişiklik bildirme zorunluluğu
Evlilik, gelir, taşınma, banka bilgileri ve yurt dışı izinleri SVB (www.svb.nl)’ye bildirmek zorunludur. 2013’te yürürlüğe giren yasa gereği, yanlış veya eksik bildirimlere ağır yaptırımlar uygulanmaktadır.
Daha fazla bilgi için
