18 Mart 2026 Hollanda Yerel Yönetimler ve Belediye Meclislerinde Oy Kullanma Hakkına Sahip Olan Bizlerin Seçmen Analizi
Yerel yönetimlerin 340 belediyede düzenlenecek olan “De Gemeenteraden” seçimlerine bir haftadan daha az bir zaman kaldı. Seçmen gerçekten çok ilgisiz mi, bilgisiz mi, fikri ve zikri var mı? Bunları 18 Mart’ta sandık başına giderek kendilerine göre doğru seçimlerini yaparak gösterecekler.
18 Mart'ta Hollanda'da ne kadar seçmen oy kullanabilecek?
Hollanda, kendi nüfusuna göre oran olarak yüksek bir seçmen kitlesine sahip. Hollanda’da 18 milyon 142 bin 027 kişi yaşamaktadır. Bunlardan 14 milyon 300 bin kişi seçme ve seçilme hakkına sahiptir (kiesrecht).
Hollanda’da kimler oy kullanabilir?
Hollanda vatandaşları, Avrupa Birliği (AB) vatandaşlarından Hollanda’da sürekli ikamet eden ve nüfusa kayıtlı olanlar ile 5 yıl ve daha fazla Hollanda’da ikamet eden göçmenler oy kullanabilir.
Seçmenlerin kendilerine ait özellikleri nelerdir?
Seçimlere katılım oranı düşmeye devam etmekte
Hollanda'da yerel yönetim seçimlerine (Verkiezingen gemeenteraden) katılım oranı her seçimde düşmeye devam etmektedir. Geçen 50 yılın katılım grafiğine baktığımız zaman katılım oranının 1975’te yüzde 69,1 iken, 1986 Mart ayında yapılan seçimlerde yüzde 77’ye yükseldiğini görmekteyiz. Bunun en önemli sebebi ise göçmenlere verilen seçme ve seçilme hakkıdır (kiesrecht).
40 yıl önce (40 jaar lokaal kiesrecht voor migranten)
19 Mart 1986 yılında bir ilk olarak Hollanda’da 5 yıl ve daha fazla ikamet edenler, Hollanda’nın belediye meclislerinde aktif seçme ve seçilme hakkına sahip oldu.
O yıl Almelo’da Türklerin danışmanı Türker Atabebek ağabeyimiz, VVD partisinden 636 tercihli oyla (voorkeurstemmen) Almelo Belediye Meclisi’ne girmeyi başarmıştır.
Son seçimlerde, 2022 yılında Almelo’da yerel seçimlere katılma oranı yüzde 43,3 olurken, Overijssel’in Tubbergen şehrinde katılım oranının yüzde 80’leri geçtiğini biliyoruz.
Neden seçmen sandığa gitmiyor?
19 Mart 1986 tarihinde Almelo’da Türk seçmenin kullandığı oy sayısı 1500 idi (VVD, Samen ’86, PvdA, GL ve SP). Geçen 40 yılda Almelo’da ikamet eden Türklerin seçmen oranı ve sayısı 3 kat artmasına rağmen toplam 4500 oy kullanılması gerekirken, seçime katılan ve Türk adayların aldığı göçmen oyları son yıllarda 1500 ile 2000 arasında değişmektedir.
Neden seçmen sandığa gitsin diye sormadan geçemiyorum.
Belediye meclis üyeleri yeterli destek ve ilgi görüyor mu? Kendilerine oy veren seçmenle 4 yıl boyunca iletişim ne kadar verimli ve etkili?
Yalnızları oynamak bazen güzel olabilir; ancak seçmen ve politik partiler her 4 yılda bir sizin hizmetinizi ve yeterliliğini oylarıyla değerlendirir. Bu nedenle sandığa ilgi ve oy verme isteği giderek azalmaktadır.
Katılım oranı bir temsile düşen oy oranını belirlemektedir (kiesdeel per raadslid).
Bizlerin Hollanda’da kalıcı ve güvenli bir gelecek kurma açısından en önemli iki kararı nedir diye soracak olursak:
Vatandaşlık ve doğulan toprakların dışında 60 yılı dolduran Türk diasporasının ne kadar kendini Hollanda’ya ait hissettiğini bilemeyiz. Ancak politik kararlar olmadan bugün sahip olduğumuz olanakların çoğuna sahip olamazdık. Kim ne der bilemem ama belli ki “Havermelkelite” generasyonu oluşmazdı.
Belediyelerde ikamet eden nüfusa göre toplam belediye meclisi üye sayısı belirlenmektedir.
942 bin 504 nüfusu ile en büyük şehirlerden Amsterdam, Lahey, Rotterdam, Utrecht, Tilburg, Groningen, Eindhoven ve Almere-Stad gibi nüfusu 200 binin üzerinde olan şehirlerin yerel yönetimlerinde belediye meclisi üye sayısı 45’tir. Nüfusu 3 binin altında olan Schiermonnikoog gibi, nüfusu 971 olan belediyelerde ise belediye meclisi üye sayısı 9 olarak belirlenmiştir. Hollanda genelinde toplam belediye meclisi üyesi sayısı 8504’tür.
Belediyelerin üyelere ödedikleri harcırahlar (Raadsvergoedingen)
Belediyenin büyüklüğüne göre Hollanda İçişleri Bakanlığı tarafından belirlenen belediye meclisi üyelerinin harcırahları 1240 euro ile 3200 euro arasında değişmektedir. Ayrıca meclis üyelerine belirli bir oranda üyelik masrafları da ödenmektedir.
Belediye başkanının görevlendirilmesi (Kroonbenoeming burgemeester)
Hollanda’da belediye başkanları her ne kadar bir partinin üyesi olabilse de, belediye başkanlığı tarafsız bir görevdir (burgervader / burgermoeder). Politik ve bürokrasi tecrübesi olan adaylar arasından seçilerek 6 yıllığına görevlendirilirler.
Belediye meclisinin başkanı olan belediye başkanı aynı zamanda o şehrin temsilcisi, günlük yönetimin ve encümenin de başkanıdır. “Het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente…”
Seçilmeden göreve atanan belediye başkanlarını başka bir zamanda ele alacağız.
Hep beraber oylarımızı kullanalım; oylarımızla sesimiz ve etkin politik tercihlerimiz olsun.
