Hollanda’da Büyük Seçim Günü: 17 Mart 2027’de Sandık Başına Gidiyoruz!

Hollanda’da Büyük Seçim Günü: 17 Mart 2027’de Sandık Başına Gidiyoruz!

Mustafa Nejat SUCU

Hollanda’da 17 Mart 2027 Çarşamba günü, 12 Eyalet Meclisi (Provinciale Staten) ve 21 Bölge Su İdaresi (Waterschappen) yönetimlerini belirlemek üzere yeniden sandık başına gideceğiz.

Oy Kullanmak Neden Önemli?

Hollanda’da veya yurt dışında yaşayan, Hollanda tabiiyetine sahip, seçmen olarak kayıtlı ve 18 yaşını doldurmuş her Hollanda vatandaşı, 17 Mart 2027 tarihinde eyalet seçimleri için oy kullanma hakkına sahiptir.

Bu seçimlerde aslında bir değil, iki değil, tam üç Hollanda yönetim birimini birden seçeceğiz!

Eyalet Yönetimleri Nasıl Şekilleniyor?

Hollanda’daki 12 eyaletin yönetimi, her 4 yılda bir yapılan seçimlerle belirlenir. Eyaletlerin başında, bizim "Vali" ya da "Eyalet Valisi" olarak adlandırabileceğimiz, kraliyet tarafından atanan Kral Komiseri (Commissaris van de Koning) bulunur.

Eyaletlerin günlük yönetimi ise birden fazla partinin katıldığı meclis üyelerinden (Statenleden) ve koalisyon ortaklarının oluşturduğu Daimi Encümenlerden (Gedeputeerde Staten) meydana gelir. Temsilcilerden (Gedeputeerde) oluşan bu encümenler, Eyalet Valisi ile birlikte koalisyonun yönetim programını (Bestuursakkoord) yürütmekle sorumludur.

Hangi Eyalette Kaç Meclis Üyesi Seçilecek?

2023 verilerine göre eyaletlerin toplam meclis üyesi sandalye sayıları şu şekildedir:

Eyalet Seçimleri Hollanda Senatosu'nu (Eerste Kamer) Nasıl Belirliyor?

Eyalet seçimleri, dolaylı olarak 75 kişilik Hollanda Senatosu’nu (Eerste Kamer der Staten-Generaal) da belirlemektedir. Eyalet meclisi seçim sonuçları netleştikten sonra, siyasi partiler kendi aralarında Senato’daki temsil oranlarını belirler. Senato’da yer alacak kişilerin eyalet meclisi seçim listelerinde bulunması gerekir. 12 eyalette partilerin aldıkları oylar, eyaletlerin nüfus oranına göre hesaplanan oy değeriyle (Stemwaarde) Senato temsiline doğrudan etki eder.

Senato Neden Bu Kadar Önemli?

Senato’nun temel görevi, Hollanda Temsilciler Meclisi (Tweede Kamer) tarafından kabul edilen kanun tasarılarını ve değişikliklerini anayasaya, hukuka ve uygulanabilirliğe uygunluk açısından denetlemektir. Kanunlar, ancak Senato tarafından onaylanıp Resmi Gazete’de (Staatscourant) yayımlandıktan sonra yürürlüğe girebilir.

Son yıllarda Senato’nun siyasi rolü daha da kritik bir hal almıştır. Koalisyon hükümetlerinin Senato’da her zaman salt çoğunluğa (38 sandalye) sahip olamadığını görüyoruz. Bu durum, Temsilciler Meclisi’nden geçen bir yasanın Senato’da takılmaması için hükümetin muhalefetle orta yolu bulmasını ve taviz vermesini (Water bij de wijn doen) zorunlu kılmaktadır.

Geçmişten Çarpıcı Bir Örnek

22 Mart 2005’te dönemin D66’lı bakanı Thom de Graaf’ın sunduğu ve belediye başkanlarının halk tarafından seçilmesini öngören "Seçilmiş Belediye Başkanları Yasası" (Wetvoorstel gekozen burgemeesters), Senato’da çoğunluğu sağlayamayarak reddedilmişti. Hollanda'daki bu çift meclisli yapıyı, İngiliz yönetim sistemindeki alt ve üst meclislere (Lagerhuis en Hogerhuis) benzetebiliriz.

Aynı Gün İkinci Seçim: 21 Bölge Su İdaresi (Waterschappen)

Evet, 17 Mart 2027’de eyalet seçimleriyle birlikte, ayaklarımızın kuru kalmasını sağlayan bu "Kurbağalar Ülkesi"nde (Kikkerland) 21 Bölge Su İdaresi’nin yönetim kurullarını da seçeceğiz.

Vergisini ödediğimiz ancak yönetiminde yeterince yer almadığımız bu idareler, yaklaşık 13 bin çalışanı ve 2 milyar avroyu aşan bütçesiyle hayati bir öneme sahiptir. Eyalet seçimlerinden farklı olarak, Hollanda’da ikamet eden, 18 yaş ve üzeri olan (vatandaşlık şartı aranmaksızın yasal oturumu olan) her seçmen Su İdareleri için oy kullanabilir.

Su İdarelerinin Yönetim Yapısı

1850 yılında Hollanda’da 3500 civarında bölge su idaresi bulunuyordu. Son yüzyılda yapılan birleşmeler (Fusie) sonucunda bu sayı 1 Ağustos 2018 itibarıyla 21’e düşürülmüştür. Bölgesel olarak hizmet veren bu kurumlar bazen bir, bazen de birkaç eyaletin sınırları içinde faaliyet gösterir.

Su idarelerinin genel yönetim kurulu (Algemeen Bestuur), seçilen üyeler (Gekozen leden) ve kontenjanla atanan üyelerden (Geborgde zetels) oluşur. İşverenler, LTO gibi çiftçi örgütleri ve doğa koruma dernekleri mecliste doğrudan kontenjan hakkına sahiptir. Seçimlerin ardından varılan koalisyon anlaşmasına (Bestuursakkoord) göre günlük yönetim oluşturulur ve her partinin temsilcisi bir encümen (Portefeuillehouder / DB-lid) olarak görev yapar. Bu yönetimlerin başkanına ise Watergraaf veya Dijkgraaf adı verilir.

Eski Bir Su İdaresi Yöneticisi Olarak Tecrübem

Siyasi partilerin yanı sıra D66, GroenLinks ve PvdA tarafından desteklenen "Water Natuurlijk" (Doğal Su Partisi) gibi oluşumlar, ülke genelinde su idarelerinin yönetimlerinde aktif rol oynamaktadır. Ben de 2013-2018 yılları arasında Doğal Su Partisi temsilcisi olarak Almelo’daki Vechtstromen Bölge Su İdaresi’nde Yönetim Kurulu Üyesi (Bestuurlid) olarak görev yaptım. Günümüzün değişen politik konjonktüründe BBB, FvD, VVD, CDA, Pro Nederland (GL-PvdA ittifakı), Water Natuurlijk, Ouderen Partij ve PVV gibi parti ve derneklerin de bu seçimlere katılma hakkı bulunmaktadır.

Hollanda Bölge Su İdareleri Listesi

1 Ağustos 2018'deki birleşmelerden sonra kalan 21 su idaresinin hizmet alanları ve bağlı bulundukları eyaletler şu şekildedir:

Belirleyici Siyasi Konjonktür ve DENK Partisinin Geleceği

Hollanda siyasetinde konjonktür; ekonomik, sosyal veya siyasi durumun dönemsel özelliklerine göre hızla yön değiştirebilir. Peki, DENK partisinin başarısı her iki seçimde de yer almasıyla mümkün müdür?

12 eyalette daha fazla temsilciyle görev alabilmek için hem Eyalet Meclisi hem de 21 Su İdaresi seçimlerine katılmak bir lüks değil, başarı için zorunluluktur. Bu iki seçim birbirini tamamlar. DENK partisinin, Hollanda politik yaşamında geçici bir "konjonktür partisi" olmadığını kanıtlaması için şimdiden diğer yapılarla görüşmelere başlaması ve 17 Mart 2027 seçimlerine güçlü hazırlanması gerekir. Sandığa giden seçmene Su İdareleri seçimlerinde hangi partiye oy vermesi gerektiği konusunda bir oy tavsiyesi (Stemadvies) verilmesi de gayet olağan bir strateji olmalıdır.

Göçmen Seçmenin Bilgi Donanımı Artmalı

Unutmamak gerekir ki eyalet ve su idaresi seçimlerine katılım oranı, belediye meclisi ve genel seçimlere kıyasla oldukça düşük gerçekleşmektedir. Göçmen seçmenlerin bu konuda daha geniş bir bilgi donanımına sahip olması şarttır.

341 belediye meclisine kıyasla buralarda meclise temsilci sokmak çok daha zordur. Örneğin Overijssel eyaletinde bir temsilci çıkarabilmek için yaklaşık 9-10 bin seçmenin oyunu almak gerekir. Vechtstromen Su İdaresi’nde ise katılım oranına göre bir yönetim kurulu üyeliği için 19-20 bin oy gerekmektedir; tercihli oyla seçilebilmek için bile en az 4500-5000 doğrudan tercih oyu alınmalıdır.

O Halde Ne Yapmak Gerek? Strategik Adımlar:

1. Ortak Listelerde Yer Almak: 17 Mart 2027 seçimlerinde LTO, CDA, Pro Nederland ve Water Natuurlijk gibi partilerin listelerinden göçmen kökenli adaylar çıkarmak büyük önem taşıyor.
2. İstihdam ve Temsil Sözleşmesi İmzalamak: Seçim öncesi ve sonrasında yapılacak en kritik hamle; toplam 13 bin kişinin çalıştığı 21 su idaresinde göçmenlerin istihdamını ve toplumsal aynasını (Afspiegeling van de samenleving) yansıtacak bir temsiliyet oranını (%1'lerden %6'lara çıkaracak şekilde) güvenceye almaktır. Bunun için CDA, LTO, Water Natuurlijk ve Progressief Nederland (GL-PvdA) gibi yapılarla şimdiden bir niyet sözleşmesi (Intentieverklaring) imzalanmalıdır.

Katılım Çok Çok Önemli, Çünkü...

Katılım az olduğunda, kemikleşmiş seçmen kitlesine sahip geleneksel partiler daha yüksek temsil hakkı kazanmaktadır. Ayrıca genel gidişattan hoşnut olmayan seçmenler, alternatif veya protesto partilerine oy vererek mevcut koalisyon hükümetini Senato’da azınlık konumuna düşürebilir. Böylece Temsilciler Meclisi'nden geçen yasalar, Senato onayından geçmeyerek geri gönderilebilir.

Yakın Zamandan Güncel Bir Örnek

Bunun en taze örneklerinden biri, hükümet ortakları arasında ciddi tartışmalara yol açan sığınmacı kriziyle ilgilidir. Sığınmacılara yardım ve yataklık edenlerin suçlu sayılmasını da içeren "Acil Sığınmacı Tedbirleri Yasası" (Asielnoodmaatregelenwet), 21 Nisan 2026 tarihinde yapılan Senato (Eerste Kamer) oylamasında çoğunluğu sağlayamadığı için reddedilmişti.

17 Mart 2027 Çarşamba günü oylarımızı kullanmayı unutmayalım. Bizlerin belirlemediği karar ve siyasi mekanizmaları, bizim adımıza başkaları belirler.

Güzel bir pazar akşamı dileğimle, hoşçakalın.