Hollanda Siyasi Yönetim Dosyası

Hollanda Siyasi Yönetim Dosyası

Hollanda Politik Yönetim Sistemi ve 29 Ekim 2025 Tarihinde Düzenlenmiş Olan Erken Temsilciler Meclisi Seçimleri ve Sonuçlarından Sonra Kurulan İlk Azınlık Rob Jetten Koalisyon Kabinesi Değerlendirmesi

Azınlık hükümetinin ömrü uzun mu?

Hollanda’da büyük hedeflerle (ambities) kurulan Hollanda’nın ilk azınlık kabinesi (minderheidskabinet), gelecek için gerekli olduğuna inandığı politik yasalar konusunda Hollanda Temsilciler Meclisi’nde hem sağdan hem de soldan destek aramakta ve planlarından vazgeçmemektedir.

Sol blok (GroenLinks-PvdA ve Volt), "sırtı kalınların" daha çok vergi ödemesi şartıyla kabinenin vergi planlarına destek vereceğini belirtirken; SGP sağlık, etik ve kürtaj (medisch-ethisch vlak); BBB karbon (stikstof) ve JA21 mülteci kabulünün durdurulması (asiel) konularında hükümetin programından taviz vermesini istemekte ve pazarlıklar devam etmektedir.

Her ne kadar var olan durumu "kötünün en iyisi yönetim" olarak değerlendirsek de, bütün göçmen seçmenlerin tek bir partiye oy vereceğini beklemek biraz ütopik olmaz mı? Tabii ki bazen duygusal, bazen mantıksal ve bazen kamu oyunun yönlendirmesiyle tercihlerimizi yaparız. Bir de hiç unutmadığımız, kendimizin belirli bir fikirsel-ideolojik gruba ait olduğunu düşündüğümüz, inandığımız ve öyle bir partiye oy vermede uzun süreli, geleneksel, feodal, idealist bir seçmen oluruz; o zamana göre her seçimde oyumuzun rengi değişebilir.

Neden DENK Partisi Görüşmelerde Yok?

Eğer bir muhalif parti Hollanda’yı ortak yönetmeye aday olamıyorsa, o partinin yeniden umut olması ve oylarını artırması olanaksız gibidir. Geçen gün Hollanda radyosunda, bugün 31 Ekim 2026 tarihinde, Hollanda Kabinesi Başbakanı Rob Jetten ve Maliye Bakanının yeni vergi planları ile kabinenin istemekte olduğu destekle ilgili olarak Başbakanlık çalışma ofisi olan “Het Catshuis”de GroenLinks-PvdA ve Volt ile görüşmelerde bulunduğunu dinledim. Kendi kendime sormadan geçemedim: "Neden DENK davetli değil veya davetli de medya bunu önemli bulmuyor?" Dediğim gibi, muhalif olurken yönetmeye ve ortak yönetmeye aday olmak gerekir Hollanda’da.

Kimse Hükümetin Düşmesinden Sorumlu Olmak İstemiyor

Hollanda’da son yıllarda koalisyonların fişini çeken ve ülkeyi en az 6 ay karar almada karasız bırakan bir parti olmak isteyen kimse yoktur. Geçen yıllarda koalisyon ortakları hükümetin fişini çekerken, gelecekte bu hoş olmayan durumdan ve seçmenin büyük olasılıkla kendilerini cezalandıracak olmasından korkmaktadırlar.

Küresel krizler birbirinin arkasından sanki planlanmış gibi devam etmektedir. Bir öğreti olarak bilerek ve yazarak silahlanmaya devam edilirken, aynı zamanda küresel paylaşım savaşları durmak bilmemektedir. Son 30 yılda Hollanda’da kurulan koalisyon kabinelerinde kronikleşen sorunların birikimi de vardır.

Karbon emisyonu, çevresel etkileriyle birçok sorunu beraberinde getirmektedir. Küresel ısınma, deniz seviyesinin yükselmesi, iklim değişiklikleri ve ekosistemlerde dengesizlikler gibi bir dizi olumsuz etkiye neden olurken; bu nedenle karbon salımının azaltılması ve kontrol altına alınması, Hollanda’da gelecek yaşam için büyük önem taşımaktadır.

Hollanda, 29 Ekim 2025 tarihinde yeniden erken seçimlere gitti. Bu tarihte düzenlenen erken Temsilciler Meclisi seçimlerinden sonra, geçmişi ideolojik ve örgütsel temeli olmayan PVV, Hollanda halkında güven tazeleyemedi. PVV, 2023'te kazandığı başarıyı ve geçimsiz ortak olma örneğini tekrarlayarak 11 temsilci kaybetti ve D66’dan sonra ikinci parti konumuna düşerek iktidar olma umutlarını kaybetti.

Aşırı sağın, mülteci, göçmen ve iş göçü karşıtı güçlerin Hollanda'daki oy potansiyeli artarak devam etmektedir. Yalnız, politik partilerin kendi aralarında var olan bölünmüşlük, aşırı sağcıları Hollanda’da dağınık ve güçsüz kılmaktadır. Var olan ayrımcılık, ötekileştirme ve eşit vatandaş olmaya giden yollardaki engelleri kaldırmak iktidarların görevi olmalıdır.

Gelecekte Olumlu Olan İse “Vraag en aanbod” (Arz ve Talep) Mekanizması Mı?

Evet, Hollanda nüfusu göç ve göçmenler olmadan büyümüyor. Son iki buçuk yılda toplam nüfus artışı 200 bindir. Her geçen gün artan arz ve talebe bağlı açık, göçmenlerin ve mültecilerin iş, çalışma ve gelir pozisyonlarını güçlü kılmaktadır. En büyük gelecek sorunu ise millî geliri paylaşarak Hollanda millî gelirinden daha fazla pay alabilmektir. Bu durum, belirli bir orta katmanın (middenkaders) huzursuz, ayrımcı ve ötekileştiren kişilikler oluşturmasını kolaylaştırmaktadır.

Demokratlar 66 (D66) partisi, kuruluşundan (1966) 50 yıl sonra bir ilke imza attı. Başbakan adayı ve koalisyon lideri olan Rob Jetten ile birinci parti oldu. 26 bin oy farkı ile göçmenlerin, Türklerin ve Faslıların tercihleri olan “stratejik oylarla” Hollanda tarihinde bir ilk olarak D66 başkanlığında; VVD, CDA ile azınlık hükümeti kuruldu.

Her ne kadar yeni kurulan Rob Jetten azınlık hükümeti kendi yönetim ve koalisyon programına sahip olmasına rağmen, azınlık hükümeti olmasından kaynaklanan her kararda Temsilciler Meclisi’ndeki diğer sağ ve sol partilerden destek aramak ve bulmak zorundadır (compromis minderheidskabinet / bestuur – kabinetprogramma). De Tweede Kamer denen Temsilciler Meclisi’nde salt çoğunluğu sağlamak için 75+1 ile 76 temsilcinin onayı gereklidir. Hollanda halkı, yerel, bölgesel ve ülkesel politikalarda alınan kararlarda uzlaşma, taviz ve istişare kültürüne alışkın bir toplumdur.

23 Şubat 2026 tarihinden itibaren Hollanda Başbakanı olan Rob Jetten, hükümeti yeniden güven tazeleyerek görevine devam etmektedir. Bundan önceki fiasko ile sonuçlanan deneme Dick Schoof kabinesi; PVV, VVD, BBB ve NSC partilerinden kurulan sağcı Hollanda kabinesi, bir türlü ortak olamamış, karar alamadan kararları ertelemek zorunda kalmış ve Hollanda halkının yeni umutlarını boşa çıkararak onları yeniden umutsuzluğa sürüklemiştir.

Hollanda’nın tek sorununun mülteci akımı olduğunu ve bununla seçmenin korkularına tercümanlık yaptığını düşünen PVV lideri Wilders, 3 Haziran'da Dick Schoof Kabinesi’nden acil göç ve mülteci yasası (asielnoodwet) ile ilgili memnuniyetsizliğinden dolayı (2 Temmuz - 3 Haziran 2025) desteğini çekmiş ve Hollanda Temsilciler Meclisi, 29 Ekim 2025 tarihinde erken Temsilciler Meclisi seçimlerinin yapılmasına karar vermişti.

Son Rob Jetten azınlık koalisyon hükümeti ile göçmenler derin bir soluk aldılar. Çoğumuz var olan aritmetiğin koalisyon hesabından, 23 Şubat 2026 tarihinden itibaren Rob Jetten azınlık koalisyonu tercihinin çıktığını gördük. Bundan önceki koalisyon hükümeti, biz Türkler ve Hollanda için kaybedilen yıllar olmuştur. Var olan kronik sorunları çözmekten çok tribünlere oynayan bir Dick Schoof koalisyon hükümeti vardı. Hollanda’nın var olan kronik sorunlarına sebep ve çözüm olarak göçü, göçmenleri ve mültecileri gösteren "günah keçisi" (zondebok) politikalarını yaşadık ve gördük. Türk toplumunun belirli bir kesmi ve sivil toplum kuruluşlarının temsili de bu şekilde düşünse de, bunu bir türlü itiraf etmeye ve açık açık görüş bildirmeye cesaret edemediğini görüyorum.

Artık okşanan, korunan bir toplumdan hak ve hukukunu savunan ve isteyen bir toplum olma yolundayız. Ben bunu “Van knuffel Turk zijn naar Turbo-Turk zijn” olmaya benzetiyorum. Gelecek yıllarda hak edilen pozisyonu ve istenen görevleri almada mücadelemiz çetin geçecek. Yeni katılım toplumu (meedoen en meetellen) ve kabul toplumu için rekabet ortamında yerimiz daha da iyi olacaktır.

Seçme ve Seçilme Hakkı (Kiesrecht)

18 milyon 200 bin nüfuslu Hollanda’da, 18 yaşını doldurmuş (stemrecht / stemgerechtigde) 13 milyon 500 bini geçen seçmen bulunmaktaydı. Hollanda vatandaşı olmayan ve Hollanda’da 5 yıldır ikamet edenler, sadece 18 Mart 2026 tarihinde yapılmış olan belediye meclisi seçimlerinde oy kullanma, seçme ve seçilme hakkına sahiptiler. 18 yaşından büyük olan ve 241 belediyeden birinde ikamet edenlerin, 21 Bölge Su İdaresi’nde (Waterschappen) oy kullanmaları beklenmektedir.

17 Mart 2027 tarihinde düzenlenecek olan 12 Eyalet Meclisi Seçimleri (Provinciale Statenverkiezingen) ve 21 Bölge Su İdaresi Seçimleri ile birlikte 13 milyon 800 bin seçmenin oy kullanma hakkı bulunmaktadır.

En Önemli Politik Haklarımız

Hepsi boş; geçen yıllarda bizleri temsil ettiklerini söyleyen, yazan ve söylemde bulunan politik partilerin politikaları sembolik politikalardan ileri gidemiyor. Bu arada CDA partisinden Ruud Lubbers, Dries van Agt; PvdA’dan Joop den Uyl ve Wim Kok’un bizlere katkıları çok çok büyüktür. Oy kullanma hakkı (1986, stemrecht) ve çifte vatandaşlık (1992, optie-regeling) olmamış olsaydı, bugün ben bu makalemi yazamaz ve binlerce göçmen, Hollanda vatandaşı olmayanlara kapalı olan 200’ün üzerinde göreve gelemezdi.

Ruud Lubbers’ün Tarihi Vatandaşlık Daveti

“Hij was van 4 november 1982 tot 22 augustus 1994 minister-president van Nederland.”

Dönemin Hükümeti ve Başbakanı Ruud Lubbers, 1992-1993 yılları arasında o yıllarda Hollanda’da ikamet eden göçmenlere şöyle bir davette bulunmuştu:

“Gelin, gelin hep birlikte Hollandalı olalım, Kraliçemiz sizin de Kraliçeniz olsun.”

Bana göre Hollanda vatandaşlığı ve opsiyon uygulaması, Hollanda’da kalıcı olduğumuzun kabulü, dönüm noktası ve kök salmada en önemli toprağımız, suyumuz ve gıdamız olmuştur.

2027 ve 2029 Yıllarında Düzenlenecek Seçimler Var Mı?

Hollanda Yüksek Seçim Kurulu olan www.kiesraad.nl yetki, bilgi ve yönetiminde düzenlenen 17 Mart 2027 tarihinde Hollanda’nın 12 eyalet yönetimi ve 21 bölge su idaresinin seçimleri gerçekleştirilecektir (Verkiezingen van de Provinciale Staten- en waterschapsverkiezingen van 17 maart 2027).

12 Hollanda eyaletinin yönetimi için seçmenler 572 temsilciyi belirleyecek ve daha sonra bu seçilmişler kendi aralarından toplam 75 temsilciyi Hollanda Parlamentosu’na (Eerste Kamer der Staten-Generaal) seçeceklerdir.

27 Avrupa Birliği ülkesinin 375 milyon seçmeni, toplam 720 Avrupa Parlamentosu üyesi için kendi ülkelerine düşen kontenjanı seçmek üzere her 5 yılda bir sandığa gitmektedir. Son seçimler 6 Haziran 2024’te düzenlendiğine göre, gelecek EP seçimleri Haziran 2029’da düzenlenecektir. Hollanda seçmeni toplamda Hollanda için 34 yeni Avrupa Parlamentosu temsilcisi belirlemiştir.

Hollanda tabiiyetine sahip olan göçmenler de Avrupa Parlamentosu, Temsilciler Meclisi, Eyalet Meclisleri ve Belediye Meclisleri seçimlerinde seçme ve seçilme hakkına sahiptirler.

Aynı zamanda Hollanda, 18 Mart 2026 tarihinde 342 Hollanda belediyesinde belediye meclisi seçimlerini yaparak 935 bin nüfusu aşan Amsterdam ile 968 kişinin ikamet ettiği ada belediyesi Schiermonnikoog’da yerel ve şehir yönetimlerini belirlemiş bulunmaktadır (18 maart 2026 de gemeenteraadsverkiezingen). En büyük belediye olan Amsterdam’da belediye meclisi 45 üyeden oluşmakta, en küçük belediye olan Schiermonnikoog’un ise meclis üyesi sayısı 9 olmaktadır. Amsterdam’da toplam encümen azası (wethouders) sayısı 9 iken, bu sayı Schiermonnikoog adasında 3 encümenden oluşmaktadır. Belediyelerin meclis üye sayıları nüfusuna göre belirlenmiş olup, meclis üyelerinin aldıkları belediye meclisi üyeliği aylıkları (gemeenteraadslidvergoeding) o belediyenin nüfusuna göre Hollanda İçişleri Bakanlığı tarafından belirlenmiştir. İkamet ettiğim Almelo şehrinin nüfusu 74 bin olup, toplam belediye meclisi üye sayısı 35 olarak belirlenmiştir.

Oy Kullanma Hakkı Olanların Sayısı

Oy kullanma hakkına sahip olan 13 milyon 500 bin Hollandalı için oy kullanmak zorunlu değildir (geen stemplicht). Yine her seçimde olduğu gibi, genelde seçimlere katılım %45 ile %90’ı geçen bir oranla gerçekleşmektedir.

Oy kullanımına göre 150 kişilik Temsilciler Meclisi’nde bir milletvekili için bir partinin 70 ile 80 bin arasında oy alması gereklidir. De Eerste Kamer dediğimiz senato üyelerinin toplamı 75 senatörden oluşmaktadır. Senato üyelerini, eyalet meclisi seçimlerinden sonra seçilmiş eyalet meclisi üyeleri kendi parti üyeleri arasından seçmektedirler.

Seçimlerden sonra salt çoğunluğu sağlayan koalisyon, genelde birinci partinin başbakanlığında (75+1) çoğulcu (meerderheid) koalisyon hükümetleri şeklinde kurulmaktadır.

Seçilmeden önce liste başı ve başbakan adayı (lijsttrekker) olan bir kişi seçildikten sonra Başbakan (minister-president), Bakan (minister) ve Devlet Bakanlığı/Sekreterliği (staatssecretaris) görevlerine getirildiğinde Temsilciler Meclisi’ndeki sandalyeleri boşalmakta ve yerlerine o partinin listesindeki yedek adaylar gelmektedir. Seçimlerde liste başı olan (lijsttrekker), seçimden sonra koalisyonda bir görev almadığı takdirde Temsilciler Meclisi’nde Grup Başkanvekili (fractievoorzitter) olarak görev yapmaktadır. Aynı zamanda fractievoorzitter görevi belediyelerde ve eyaletlerde de bulunmaktadır.

Hollanda’da Kaç Belediyemiz Var?

1899 yılında Hollanda’da toplam belediye sayısı 1121 idi. 1 Temmuz 2025 tarihinden itibaren Hollanda’daki belediyelerin sayısı 342’dir. 2021 yılından itibaren 9 belediye azalarak toplam belediye sayısı 342 olarak kalmıştır.

1 Ocak 2027’de belediye sayısı 341 mi? 1 Ocak 2027 tarihinde Hilversum belediyesi ile Wijdemeren belediyesi birleşerek (fusie) Hilversum belediyesi 119 bin nüfuslu bir şehir haline gelmektedir. 1 Ocak 2027’den itibaren Hollanda’nın 341 belediyesi bulunmaktadır.

Son yıllarda belediyelerin idari sınırlarının birden çok nedenden dolayı komşu belediyelerle birleşmesi (gemeentelijke herindeling) sebebiyle bazı belediyelerin varlığına son verilmiştir. Başka bir isim ve belediye yönetimi altında birleşen yerler, şehir isimlerini mahalle/yerleşim yeri statüsünde (woonplaats) koruyarak çoğu zaman yeni belediye isimleri ile yollarına devam etme kararı almış bulunmaktadırlar. Son yıllarda nüfusu büyümeye devam eden başkent Amsterdam, 935 bin 793 nüfusu ile birinci sırada; en son sırada ise 968 nüfusu ile ada belediyesi Schiermonnikoog yer almaktadır.

Hollanda’da 342 belediyenin yönetim olarak bağlı bulunduğu 12 eyalet (provincie) bulunmaktadır. Partilerin Hollanda Eyalet Meclislerinde temsil edildiği sistemde, eyalet valisi olarak atanan bir komiser (Commissaris der Koningin) eyalet meclisinin de başkanı olarak görev yapmaktadır. 1 Ocak 2027 tarihinden itibaren Wijdemeren’in Hilversum ile birleşmesiyle birlikte toplam eyalet/bölge idaresi sayısı 241’dir.

Hollanda devlet sistemini; “Anayasal Monarşik, Parlamenter Demokratik Dual Sistem” olarak tanımlamamız mümkündür. Devletin başında Hollanda Kralı Willem-Alexander bulunmaktadır. Yasamadan sorumlu olan Hollanda Temsilciler Meclisi’ni, kanun değişikliği önerilerinde kontrol eden ve yasama sisteminin ayrılmaz bir parçası olan Senato (Eerste Kamer) bulunmaktadır. Senatonun onayı olmadan Temsilciler Meclisi’nde alınan kararlar hükümsüzdür.

Geçen yıllarda D66 partisinin seçilmiş belediye başkanları yasa tasarısı (Wet gekozen burgemeesters), Senatodan onay alamadığı için yasalaşamamıştı. Belediye başkanları, eyalet valileri veya komiserleri, açık olan görev ilanına başvuru ve iş komisyonu kararı ile 342 belediye başkanı ve 12 eyalet komiseri olarak atanır (kroonbenoeming).

Seçilmiş Belediye Başkanları Geçmişte seçilmiş belediye başkanı yasa önergesine (D66 / 2018 Wetvoorstel gekozen burgemeesters) onay vermeyen Senato, yasayı Temsilciler Meclisi’ne geri göndermişti. Bugün itibariyle yasa yeniden Temsilciler Meclisi’nde görüşülmemiştir. Seçilmiş belediye başkanları uygulamasının, Başbakan Mark Rutte IV Koalisyon Kabinesi’nin programında da öncelikli olmadığını görmekteyiz.

Hollanda’da Kuvvetler Ayrılığı

Hollanda’da kesin bir kuvvetler ayrılığı bulunmaktadır. Hollanda Temsilciler Meclisi (Tweede Kamer) ve Senato (Eerste Kamer) yasamayı, Hollanda hükümeti ise yürütmeyi uygulamaktadır. Rutte III hükümeti, kendi hükümet programında olmadığı halde zamanın şartlarına göre gerekli olan Temsilciler Meclisi’nin almış olduğu kararları uygulamak zorunda kalmıştır. Hollanda hukuk sistemi kesinlikle bağımsız olup, yargı politik yönetime karışmadığı gibi gerekirse suç işleyen politik yönetimi de cezai yaptırıma çarptırabilmektedir.

Her 4 yılda değişen koalisyon hükümetleri, bakanlıklarda kendi istedikleri, kendilerine uygun ve liyakata dayalı görevlere atamalar yapabilmektedir. Büyük çoğunlukta görevler ve görevliler sabit kalmakta; göreve gelen bakan (minister) ve devlet sekreterleri (staatssecretaris) kendisini başarılı kılacak bir kadro ile çalışmayı yeğlemektedir. Tabii ki sadakat ve ortak çalışma isteği önemli olup, o göreve gelen bakanla çalışamayan bürokratlar o bakanlık nezdinde başka görevlere atanabilmektedirler.

Yönetimdeki Encümen Azası ve Cezai Yaptırım

Yıllar önce Almelo Belediyesi’nde o anda görev yapan bir encümen azası (CDA wethouder), kendi sahibi olduğu ticarette vergi kaçakçılığı suçundan ceza almış ve bunun karşılığında 2 ay şartlı hapis cezasına (voorwaardelijk) çarptırılmıştı. O anda encümen azası olarak görevde olmaması ve olayın sivil suç grubuna girmesi, görevinin devamına bir engel teşkil etmemişti.

Genelde yerel, eyalet ve ülke yönetimlerinde 10 yıl ve daha fazla bir süre politik görev yapan encümen azalarına, belediye meclisi üyelerine, eyalet meclisi üyelerine, Avrupa Parlamentosu üyelerine ve Hollanda Temsilciler Meclisi üyelerine kraliyet nişanları (Koninklijke onderscheiding) verilmektedir. Ancak adı geçen encümen azasına kesinleşmiş ceza almasından ötürü Hollanda kraliyet nişanı verilmemiştir. Adli sicil kaydında suç unsuru olanlara (VOG) kraliyet nişanı büyük oranda verilmemektedir. Örnek: Çocuk bakım yardımı skandalı için mağdurlara 30 bin avroyu geçen destek verilmesi (Kinderopvangtoeslagaffaire en vergoeding).

Belediye Başkanlarının Yardımcısı

Hollanda’da şehirlerin nüfusuna göre encümen sayısı (wethouders) belirlenir. Amsterdam Belediyesi’ndeki sol koalisyon yönetiminin encümen sayısı 9 iken, 931 nüfuslu en küçük ada belediyesi olan Schiermonnikoog’un meclis üyesi sayısı 9’dur. Toplam 3 yerel partinin mecliste temsil edildiği bu en küçük ada belediyesinin yönetimi; 2 encümen azası (wethouders), belediye başkanı ve belediye sekreterinden oluşmaktadır (Het College van Burgemeester en Wethouders / Het College van B&W). Şehir yönetimi kendi aralarında belirledikleri koalisyon sözleşmesi ve programına göre görevleri paylaşırlar (portefeuilleverdeling). Ayrıca belediye meclisi genelde tecrübeli bir meclis üyesini kendi aralarından belediye başkan yardımcısı (loco-burgemeester) olarak belirler.

Hollanda’da “Politik Dual” Sistem Nedir?

Hollanda’da politik sistem ikili bir yapıya (dual) sahip olup; şehir, eyalet ve ülke yönetiminde görev alan seçilmişler, temsilcilik görevlerinden (Gemeenteraad / Provinciale Staten, De Tweede Kamer) ayrılarak yürütmeden sorumlu kabine veya Daimî Encümen’de (Het College van Burgemeester en Wethouders) görev yapabilmektedirler.

Aynı zamanda eyaletlerde de dual yönetimler bulunmaktadır. Komiser (Commissaris van de Koning), günlük bölge yönetimi (Gedeputeerde Staten) ve bölge meclisinden (Provinciale Staten) oluşurlar. Koltukları boşalan temsilciliklere seçimlerde aday olmuş yedek üyeler getirilerek tam kadro görevlerine devam edilir.

Her 4 Yılda Bir Düzenlenen Belediye Meclisi Seçimleri

Gelecek yerel yönetimler seçimleri 18 Mart 2026 Çarşamba günü yapılmıştır. Seçimlerden sonra belediye başkanı, temsili bulunan bütün parti grup başkanları (fractievoorzitter) ile görüşür ve belediyede kurulması olası bir koalisyon için bir kurucu danışman (informateur) atanarak salt çoğunluğu temsil eden koalisyon çalışmaları başlatılır. Birden fazla partinin katılımıyla ortak yönetim programı (bestuursprogramma) hazırlanır; encümen sayısı ve görev taksimi yapılır (vaststellen van wethouders en portefeuilles). Encümen azasının kim olacağını her koalisyon ortağı kendisi belirler; bu kişi seçimlere katılmamış, parti üyesi olmayan ve o şehirde ikamet etmeyen biri de olabilir. Örneğin, Almelo’da kurulacak bir koalisyonda bir parti Apeldoorn’dan adayını belirleyebilir, ancak genelde encümen azası olacak kişinin ilgili belediyeye taşınması istenmektedir.

Kurulan yerel yönetim koalisyonu ve programı o şehrin belediye meclisinin onayına sunulur. Güven oyu alabilecek güçlü bir koalisyon, kararlı yerel yönetimler için gereklidir.

Tek Partinin Yönetimde Olduğu Belediyeler Geçen yıllarda yapılan seçimlerde az da olsa tek partinin bir belediyede çoğunluğu sağladığı ve o şehirde yalnız başına yerel yönetim oluşturma hakkına sahip olduğu görülmüştür. Barendrecht, Hilvarenbeek ve Zeewolde gibi belediyeler buna örnektir; ancak 18 Mart 2026 belediye meclisi seçimlerinden sonra bu yerlerin de birden çok partili koalisyon yönetimine sahip olduklarını görmekteyiz. Yine de ortak yönetim, ortak sorumluluk ve seçmene ortaklaşa hesap vermek, tek başına yönetmekten daha kolaydır.

Seçilmiş Halk Temsilcileri: Belediye Meclisi Üyeleri (De raadsleden die gekozen volksvertegenwoordigers)

Tercihli Oy Kullanma Olanakları

Bir vatandaş istatistiksel olarak istediği kişiye tercihli oy verme olanağına sahiptir. O kişinin o partinin listesinde aday olması ve o partinin yeterli temsilci çıkarması gerekir. Yerel, Eyalet, Temsilciler Meclisi ve Avrupa Parlamentosu seçimlerinde, bir üyenin seçilebilmesi için gereken oyun %25+1’ini alan kişi o listeden doğrudan seçilmiş olur.

Almelo’da kullanılan toplam oy sayısı 35’e bölünerek bir meclis üyesine düşen oy sayısı belirlenir. Seçmenin katılımına göre bir meclis üyesi için toplam oy 800 ile 900 arasında değişmektedir. Böylece tercihli oyla (voorkeurstemming) seçilebilmek için 200+1 veya 225+1 oy alanların, partinin oy toplamına göre tercihli oyla seçilme olanağı bulunmaktadır.

Belediye Başkanları

Hollanda’da görev yapan belediye başkanları, belirli bir süre için açılan iş ilanına başvuru yaparak ve belediye meclisi nezdinde kurulan komisyonun tavsiyesiyle belirlenir. Bölge valisinin ve İçişleri Bakanlığı adına onaylanmasının ardından belediye başkanı olarak göreve başlarlar. Buna kroonbenoeming diyoruz.

Belirli bir politik ve yönetim tecrübesine sahip, bürokraside görev yapmış, eski Temsilciler Meclisi üyeleri ve Daimî Encümen azalarının (wethouders) belediye başkanı olarak görev aldıklarını görmekteyiz.

Belediye başkanı o şehrin "anne ve babasıdır" (burgervader en burgermoeder). Belediye meclisinin ve Daimî Encümen'in başkanı olmakla birlikte, şehri temsil eden sembolik bir görevi de bulunmaktadır. Belirli bir politik partiye üye olması görevini yapmasında bir sorun teşkil etmez, çünkü o esnada bağlı bulunduğu partide aktif bir parti görevi bulunmamaktadır.

Hollanda’nın Başkenti Neresidir?

Hollanda’nın başkenti Anayasa’ya göre Amsterdam gözükse de, siyasi ve idari başkenti Lahey’dir (Den Haag). Hükümetin, bakanlıkların, parlamento ve senatonun bulunduğu siyasi merkez Lahey’dir. Yabancı misyonlar, elçilikler ve diğer siyasi ve uluslararası kurumlar genelde Lahey’de bulunmaktadır.

Ayrıca Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi (Het Joegoslaviëtribunaal), ya da tam adıyla Eski Yugoslavya topraklarında 1991 yılından bu yana uluslararası insan haklarını çiğnemekle (mensenrechten) sorumlu kişilerin cezalandırılması için kurulan uluslararası mahkeme Lahey şehrinde bulunmaktadır. Kim bilir, belki de yazdıklarımız ve bildiklerimiz gelecekte bir ders konusu veya ödevi olabilir.

Sağlıcakla, iyi tatiller dileklerimle hoş ve güzel kalın.

Hollanda’da politik görevler kalıcı bir meslek değildir. Geçtiğimiz 45 yılda yerel, bölgesel, ülkesel ve Avrupa politik görevlerinde yüzlerce siyasetçinin görev yaptığını gördük. Bir kısmının kariyeri uzun soluklu olmasına rağmen, son 40 yılda göçmen politikacıların da yüksek düzeyde görevlere talip olduklarını ve başarıyla yerine getirdiklerini gördük. Yalnız, siyaset ve Hollanda politik sisteminde hiç kimse için hiçbir görev ömür boyu (levenslang) değildir. Bununla birlikte 20, 30 ve 40 yıl politikada görev yapan ve yerini koruyan siyasetçilerin de az da olsa var olduğunu görmekteyiz.

Saygı ve sevgilerimle.

Onderwerp: Het gastcollegeonderwerp van de maatschappelijke en de politieke vorming Mustafa Nejat Sucu, Adviseur multiculturele vraagstukken Almelo, 1 Kasım 2026å