HiP Türkler mi, Hibrit Türkler mi? Her Geçen Gün Hollandalılara Benzerken Asimile mi Oluyoruz?

HiP Türkler mi, Hibrit Türkler mi? Her Geçen Gün Hollandalılara Benzerken Asimile mi Oluyoruz?

Daha önceki yıllarda, benim olumlu gelişmeler doğrultusunda yaptığım tespitler; olağan ve hızlı bir entegrasyondan asimilasyona doğru devam eden yolculuğumuzu anlatmaya yönelikti. Kimisi hiç okumadı, kimileri ise hiç mi hiç inanmak istemedi.

Hollanda’da asimile olmayı nasıl mı tanımlarım? İki kültürün (Türk ve Hollanda kültürünün) arasında "pres" olmadan suyunu içebildiğimiz ve "posasını" yiyebildiğimiz gelecek "Hip" kimliği (Hip-identiteit)... Kim bilir, belki de "hibrit" bir kültürel yaşam biçimi ve felsefesi oluşmaktadır. Kimse kimseyi asimile olmaya zorlamamakla birlikte, bu durum toplumsal yaşamın ve dinamiklerin içinde gerçekleşen doğal bir insanlık olgusu ve gerçeğidir.

HIP Ne Anlama Gelmektedir? Hip sıfat olarak: Modern, modaya uygun, trendy. Örnekler: hippe schoenen (trendy ayakkabılar), een hip jasje (şık/modern bir ceket). Eş anlamlıları: cool, blits, flitsend, vlot, bij de tijd.

Bugün genel hatlarıyla Hollanda’nın etkili ve yetkili kurumu olan Hollanda Merkezi İstatistik Bürosu (CBS)’nun "Topluma Katılım ve Entegrasyon Raporu"nu inceledim.

Rapordan Neler Anladım ve Okudum?

• Türklerin eşit vatandaş olma çabaları devam ediyor: Genelde Hollanda’da doğan (%65), Hollanda eğitimi alarak meslek edinen ve iş piyasasında iyi konumlarda yer alan bir Türk toplumu profili mevcut. Bu durum geleceğe yönelik olumlu umutlar veriyor.
• İyi eğitimli yeni bir nesil doğdu: İyi kazanan ve kazancını Hollanda ile yurt dışı tatillerinde harcayan bir "Hip-Turken" kitlesi var. Buna Hollanda’da "Havermelkelite" (Yulaf Sütlü Elit) de deniyor. Evet, elit bir Türk toplumu doğdu. Ancak toplum içindeki katmanlar arasında sınıf farkı da oluştu. Bir kesim oyunu Türk toplumunun temsilcisi olan DENK Partisine verirken; diğer bir kesim liberal düşünce ve yaşam biçimine uygun olduğu gerekçesiyle VVD ve D66 partilerine yöneliyor. Bir başkası çevreci, savaş ve silahlanma karşıtı PRO (Yeşil Sol - İşçi Partisi PvdA) ittifakını tercih ederken; bir diğeri ise muhafazakar ve Müslüman düşünce yapısına rağmen oyunu Sosyalist Parti (SP)’ye vermeye devam ediyor.

Toplumsal Katılımda Öne Çıkanlar

• Türk gençlerinin son 30 yılda Yüksek Meslek Eğitimlerine ve üniversitelere hazırlık eğitimi veren liselere (HAVO / VWO) devam etme oranı, 10 yıl öncesine göre %22,2’den %38,8’e yükselmiş durumdadır.
• Düzenli aile geliri olan ve kendi konutuna sahip olan Türklerin oranı %36 iken, bu oran Faslılarda %5 civarındadır. Faslı Hollanda göçmenleri, ev alırken faiz ödeyecekleri düşüncesiyle kiralık konutları tercih etmektedirler.
• Son 20 yılda, Hollanda doğumlu eğitimli Türk göçmenlerin iş bulma oranlarında artış, işsizlik oranlarında ise azalma görülmüştür. İnsan kaynaklarındaki arz-talep dengesi de gençlerin iş bulmasını kolaylaştırmaktadır.
• Türk gençlerinin takip ettikleri mesleki eğitimlerde kalıcı bir yükseliş gözlenmekte; eğitimlerini başarıyla tamamlayıp diploma sahibi uzman meslek erbabı olan gençlerimizin sayısı artmaktadır.

Hollanda’ya Ait Olma Duygusu ve Çabası

• Aile yapısı ve fikirleri ne olursa olsun, Türk kökenli üçüncü ve dördüncü nesil, evlerinde çocuklarıyla Hollandaca konuşmaktadır.
• Hollandaca dilini iyi bilen gençlerin eğitim ve iş yaşamında daha başarılı olacağı öngörülmektedir. Kabul görme, uyum, entegrasyon, katılım ve farkında olmadan asimile olma arzusu ve uygulamaları; muhafazakar, Müslüman, milliyetçi, Pan-Türkçü veya Pan-İslamcı inanç örgütlenmelerinin üyelerinde dahi oldukça güçlüdür. Burada çoklu kimliğe sahip ve hızla uyum sağlayan bir toplumun oluşumunu gözlemlemek mümkündür.
• Geçen 2 yılda sağcı yeni koalisyon hükümeti politikaları baş ağrıtıp can sıksa da bu popülist hükümetlerin sorunlara çözüm getiremeyeceğini bilen çoğulcu yeni Hollanda vatandaşları; kendilerini "günah keçisi" (zondebok) konumuna düşürmeyecek kadar güçlü ve akıllıdır. Nitekim Şubat 2026’da Hollanda’da kurulan Rob Jetten azınlık hükümeti ile "ruhları ve gönülleri daralan göçmenler, yeniden yeni umutları ve mutlulukları solumaya başlamıştır".

Toplumsal İlişkilerimiz ve Katmanlarımızın Değeri

• Hollanda toplumunda girişimci, esnaf, serbest meslek sahibi ve kendi ekmeğini "taştan çıkaran" bir grubun her geçen gün büyüdüğünü görüyoruz.
• Ayrımcılık ve ırkçılık tecrübesinin birtakım kurumsal boyutları olsa da güvenlik duygusunda olumlu gelişmeler kaydedilmiştir. Türk toplumunun insan ilişkilerinde Hollandalı emsallerine göre daha iyi bir konumda olduğu söylenebilir.

Türkçe Bilmeyen Gelecek Nesil Yok Olmuş mu Demektir?

• Vakıflar, dernekler ve camiler toplumun küçük bir kısmına Türkçe dersleri ve Türkçe faaliyetler organize etmeye çalışsa da bunlar yetersiz kalmaktadır. Küçük şehirlerdeki toplumsal ilişkiler büyük şehirlere göre oldukça farklıdır. %65’i Hollanda’da doğmuş olan elit kitle artık 40 yıl önceki gibi "siyah mahallelerde" (gettowijken) yaşamamakta; çocuklarını Hollandalı çocukların devam ettiği "beyaz okullara" (witte scholen) göndermektedir.
• Bireysel bir değerlendirmenin ötesinde, ortada net bir gerçek var: Türk gençlerinin %70’iartık yeterli düzeyde Türkçe konuşamamaktadır. Onların da kendi çocuklarına ana dillerini aktaramayacağı düşünülürse, önümüzdeki 30 yıl içinde Türk toplumunun asimilasyon sürecini tamamlayacağını söyleyebiliriz.

Alamancı Türklere mi Benziyoruz? 1993 yılının Haziran ayında Burdur’da 4 haftalık bedelli vatani görevimi yerine getirdim. O yıllarda Almanya’dan gelen gençler kendi aralarında Almanca konuşuyorlardı. İlerleyen yıllarda Almanya’daki Türk düğünlerinde de gençlerin Almanca iletişim kurduğuna şahit olmuştum.

Asıl Önemli Olan İse... İki kültür arasında sıkışıp "pres" olmadan; eğitimi, üretimi ve başarılarıyla mutlu, huzurlu ve verimli bir üst kültürel kimlik oluşturabildiysek ne mutlu bize! Bu durum sizlerin ve bizlerin insani katkılarının bir eseridir. Zaten Hollanda’da bundan öte aşırı özel bir zenginlik de beklemiyorduk.

Konuşma ve yazma dili Türkçe olmayan bir toplumu ancak "Hollandalı Türkler" olarak değerlendirebiliriz.

Sevgiyle ve hoşça kalın.

Mustafa Nejat SUCU Adviseur voor multiculturele vraagstukken