Hollanda’da yeni hükümeti kurmaya hazırlanan D66, VVD ve CDA partileri koalisyon anlaşmasını kamuoyuna sundu. Üç partinin verdiği mesaj net: Savunma harcamaları, azot kriziyle mücadele ve konut piyasasının desteklenmesi için milyarlarca euroluk kaynak yaratılacak; bunun yolu ise sağlık ve sosyal güvenlik harcamalarında kesintiye gitmekten geçiyor.
“Üç partinin ortak mesajı net: Savunmaya daha fazla bütçe, konuta destek… Bunun yolu ise sağlık ve sosyal güvenlikte tasarruftan geçiyor.”
Parti liderleri, planları “büyük atılım” ve “zorunlu reform” olarak tanımlarken, alınacak önlemlerin kısa vadede herkes için doğrudan olumlu sonuç doğurmayabileceğini kabul etti. D66 lideri Rob Jetten, süreci “kesinti” yerine “harcama artış hızını yavaşlatma” olarak nitelendirerek, bütçede olası bir “patlamanın” önüne geçmeyi hedeflediklerini söyledi.
“Koalisyon liderleri ‘kesinti’ demekten kaçınıyor, ancak vatandaş için sonuç değişmiyor: Cebinden daha fazla para çıkacak.”
Sağlıkta Katkı Payı Artıyor
Koalisyon planlarında en dikkat çeken başlıklardan biri sağlık sigortasındaki yıllık “eigen risico” (kişisel katkı payı) oldu. Önceki hükümetin düşürmeyi planladığı katkı payı, yeni anlaşmaya göre her yıl 75 euro artırılacak. Bu düzenlemenin 2027’den itibaren devlet bütçesine yıllık 4,7 milyar euro katkı sağlaması bekleniyor.
“Sağlık sistemindeki katkı payının her yıl 75 euro artırılması, reformun yükünün doğrudan vatandaşa yansıyacağını gösteriyor.”
Bunun yanı sıra:
Partilere göre bu adımlar atılmazsa sağlık sistemi uzun bekleme süreleri ve kaynak yetersizliği nedeniyle “kilitlenme noktasına” gelebilir.
“Vatandaş için güvenlik yalnızca sınırların korunması değil; hastanede randevu bulabilmek, bakım hizmetine erişebilmek demek.”
Sosyal Güvenlikte Reform Tartışması
Koalisyonun planları arasında emeklilik yaşının yükseltilmesi de bulunuyor. Bu adımın yıllık 2,7 milyar euro tasarruf sağlaması beklenirken, sendikalar sert tepki gösterdi. CNV sendikası, bu planın mevcut emeklilik anlaşmasını tehlikeye atabileceğini savundu. CDA lideri Henri Bontenbal ise emekli maaşlarının kendisinde kesinti yapılmayacağını vurguladı.
“Özellikle fiziksel güce dayalı işlerde çalışan göçmenler için emeklilik yaşının yükseltilmesi ciddi bir yük anlamına geliyor.”
Burada yaşayan Türk toplumu açısından bu tartışma daha da yakıcı; çünkü sağlık hizmetlerine erişimde yaşanacak her kısıtlama, kalabalık aile yapısı ve artan bakım ihtiyaçları nedeniyle doğrudan hissediliyor. Uzun yıllar ağır işlerde çalışan birinci kuşak göçmenler için ise emeklilik yaşının yükseltilmesi ayrı bir tartışma başlığı.
“Burada yaşayan Türk toplumu açısından bu tartışma daha da yakıcı; çünkü değişiklikler en çok göçmen kökenli aileleri etkileyecek.”
Vergi Yükü Hane Halkına
Yeni koalisyonun gündeminde “özgürlük katkısı” adı verilen yeni bir vergi düzenlemesi de yer alıyor. Bu kapsamda 3,4 milyar euroluk yük vatandaşlara, 1,7 milyar euroluk kısmı ise şirketlere yansıtılacak. Jetten, ekonomik büyümenin sürdüğünü ve alım gücünün arttığını belirterek yükün dengeli dağıtıldığını savundu.
“Sistemi kurtarmak için neden yine vatandaşın fedakârlık yapması bekleniyor?”
Azınlık Hükümeti Zorlu Sınavda
D66, VVD ve CDA’nın oluşturacağı azınlık hükümetinin parlamentoda çoğunluğu bulunmuyor. Bu nedenle planların yasalaşması için muhalefetin desteği gerekecek. Özellikle GroenLinks-PvdA ve PVV, sağlık alanındaki kesintilere karşı olduklarını daha önce açıklamıştı.
Siyasi gözlemciler, önümüzdeki dönemde yoğun müzakereler yaşanacağını ve bazı maddelerde geri adım atılabileceğini değerlendiriyor. Espriyle karışık bir uyarı yapan informateur Letschert ise yeni kabine üyelerine “iyi bir kahve makinesi almalarını” tavsiye etti.
“Azınlık hükümeti her yasa için muhalefetin desteğine ihtiyaç duyacak; bu da uzun pazarlıkların habercisi.”
Önümüzdeki hafta parlamentoda yapılacak görüşmelerin ardından D66 lideri Rob Jetten’in resmen hükümeti kurmakla görevlendirilmesi bekleniyor.
