Turkije neemt voortouw in Klimaattop

Turkije neemt voortouw in Klimaattop

Drs. Armand Sağ

Na een lange periode van diplomatieke getouwtrek tussen Turkije en Australië is de organisatie van de Klimaattop dan toch gegaan naar Turkije. Al langer maakt Turkije zich hard voor sterke maatregelen tegen klimaatverandering waardoor het niet meer dan logisch was dat Turkije de top zou organiseren. Toch maakte Australië zich al ruim drie jaar hard om de Klimaattop naar de Australische stad Adelaide te halen. De inzet van Australië was er sowieso één waarbij men zich achter de oren begon te krabben.

In tegenstelling tot de Turkse kandidaat-stad Antalya, tevens de hoofdstad van de provincie Antalya, heeft Adelaide geen internationale allure. De stad met anderhalf miljoen inwoners, in contrast tot de bijna drie miljoen inwoners van Antalya, staat alleen bekend om de genocide op de oorspronkelijke bewoners; de Kaurna-stam van de Aboriginals. De vijfde stad van Australië heeft als twee grootste werkgevers de gezondheidszorg en sociale bijstand terwijl Antalya als de vijfde grootste stad van Turkije elk jaar 13,5 miljoen toeristen ontvangt, ruim 30% van alle toeristen naar Turkije, en bekend staat als ‘de hoofdstad van toerisme’. Het contrast tussen de twee steden is dan ook gigantisch waarbij ook de relatieve nieuwe stad Adelaide nogmaals het onderspit drijft tegen Antalya met een geschiedenis tot diep in de antieke oudheid met koning Attalus II van het eveneens in Turkije en nabijgelegen Pergamon als oprichter van ‘zijn’ stad Attalia (het huidige Antalya).

Antalya weerspiegelt dan ook perfect de ambities van Turkije om de klimaatveranderingen te verminderen en/of zo veel mogelijk te voorkomen. In 2025 werd Antalya al uitgeroepen tot ‘Milieu-Stad’ door 94 steden verdeeld over 40 landen en, zoals zo veel steden in Turkije, heeft de toeristenstad al langer een eigen provinciale directoraat betreffende het milieu. Het idee dat Adelaide ook maar in de schaduw van deze stad zou kunnen staan, is het equivalent van een Nederlandse derdedivisieclub dat denkt te kunnen concurreren met een Europese topclub in de voetbal. Zowel om het toerisme te behouden – Antalya staat bekend om zijn zon, zee, strand en natuur – als om zijn eigen bron van inkomsten te kunnen consolideren, ontplooit Antalya vele projecten op het gebied van milieu en natuur; iets waar de provincie en stad al langer bekend om staan. Het is dan ook hoogst merkwaardig waarom de Nederlandse media het doet voorkomen alsof niet Adelaide maar juist Antalya grootheidswaanzin had. Het is een mooi voorbeeld van de anti-Turkse sentimenten die heersen in Nederland en zich zelfs reiken tot diep in de staatsmedia zoals NOS. Op geen enkel moment in de aanloop naar de Klimaattop had iemand ook maar het idee dat Adelaide het überhaupt kon winnen van Antalya, behalve de Nederlandse media.

De handreiking van Australie aan Turkije in aanloop naar de Klimaattop moet dan ook gezien worden in een dergelijk kader. Australie stelde dat het de Klimaattop wilde organiseren omdat het begaan was met de eilanden Tuvalu en Vanuatu. Waarom deze twee eilandstaten, overigens onafhankelijke staten die los van Australië zijn, dan niet de Klimaattop mochten organiseren van Australië, is onbekend. Ter vergelijking zou het zijn alsof Zweden zegt dat ze graag de Klimaattop willen organiseren omdat het bezorgd is om de milieu en klimaat in Nederland en België. Met een bevolking van respectievelijk 10.000 en 300.000 inwoners zijn de twee eilanden overigens geen grote speler op het internationale podium. Het simpele gegeven dat de Australische premier Albanese nog nooit een Klimaattop heeft bijgewoond, draagt bij aan het idee dat het Australië helemaal niet ging om de inhoud van de Klimaattop maar uitsluitend om diplomatieke aanzien. Met de zware deelname van de Turkse delegatie, onder leiding van de Turkse vicepresident Cevdet Yılmaz, neemt Turkije de Klimaattop al langer erg serieus. 

Het voorstel van Australië aan Turkije om het voorprogramma door de Turken te laten organiseren, werd dan ook door niemand serieus genomen. De aanwijzing van Turkije als de organisator van de Klimaattop in 2026 is een mooie afsluiting van 2025 en niet meer dan terecht. Waarom Nederland toch maar blijft hameren op een disproportioneel onrealistisch wereldbeeld dat doorspekt is van anti-Turkse sentimenten, is mijn overpeinzing van deze maand…

Drs. Armand Sağ

Historicus en turkoloog

www.armandsag.nl