Hollanda’da Yaşayan 3 Milyon Kişi Okuma, Yazma ve Hesap Yapma Zorluğu Çekiyor

Hollanda’da Yaşayan 3 Milyon Kişi Okuma, Yazma ve Hesap Yapma Zorluğu Çekiyor

Bilinmeyeni yazmıyorum belki ama bilgimizi ve zihnimizi tazelemek adına yeniden ve hep yeniden yazmak gerekiyor.

Çoğu zaman bildiğimiz şeyler yeni bir sorun ya da yeni bir tespit değildir; var olan durumların tekrarıdır. Birine sorun olan bir konu, belki başkası için sorun teşkil etmez. O hâlde "Toplumun genelini ilgilendiren asıl sorun nedir?" diye soracak olursak:

Türkiye’de ikamet eden; kendisi veya akrabaları Hollanda’da çalışmış olan ve Hollanda’dan bir şekilde emeklilik (AOW), malullük (WAO/WIA), dul ve yetim aylığı (ANW) ya da emeklilik fonlarından (Pensioenfondsen) ödenek alan hak sahibi bireyler ile aileleri, Hollanda kurumlarıyla olan ilişkilerinde, yapılması gereken işlemlerde ve hak arayışlarında büyük sorunlar yaşıyor. Sahip olunan bilgiye ve kurallara yeterli derecede uyulduğunda, bildiklerimiz sayesinde doğabilecek birçok sorunla karşılaşmayabiliriz.

Hollanda’da sıkça kullanılan bir atasözü vardır: "Sorun çıkmasını önlemek, çözmekten daha iyidir." (Voorkomen is beter dan genezen.)

Yetkililer ilgisiz, çalışanlar bilgisiz mi? Aslında bunu tam anlamıyla tespit etmek zor. Ancak her kurum ve görevli, bireyin kendi işlemlerini iyi bir şekilde yapabileceğini düşünerek kişiyi kendi işlemlerinden sorumlu tutmaktadır.

Devlet dilini anlamak çok zor Sosyal medya hayatımızda olsa da oradan doğru bilgiye ulaşmak ne kadar mümkün? Sosyal medyaya rağmen Türkiye’de yaşarken Hollanda’daki yeni gelişmeleri ve yasaları takip etmek hiç de kolay değil. Hollanda’daki ödenek kurumları (UWV ve SVB), yasal değişiklikler konusunda hak sahiplerini zaman zaman Türkçe ve Hollandaca olarak bilgilendiriyor.

Bunun yanında, hem Türkçe hem de Hollandaca metinlerdeki bilgiyi anlamak, özümsemellik ve kendimize bir pay çıkarmak, karmaşık yasal değişiklikler nedeniyle çoğu zaman kolay olmuyor. Tabii ki kurum ve kuruluşlar, halk dilinde bilgi verirken ya da yazılı kararlarında yasal kuralları ve kanunları kendi meslek dillerinde (vakjargon) anlatmaya devam ediyorlar. Yıllar önce Sosyal Akademi’de "Publiek – publiekgericht schrijven" (Halka / Topluma Yönelik Yazım) adında bir dersimiz vardı.

Hollanda Okuma ve Yazma Vakfına (Stichting Lezen en Schrijven) göre 16 ile 75 yaş arasındaki her 5 kişiden biri okuma ve yazmada zorluk çekiyor. Biz bu insanlara Hollandacada "laaggeletterd" diyoruz. Bu konuda Hollanda Mesleki Eğitim Birlikleri Okulları (ROC’ler) çeşitli kurslar ve ek destekler sunmaktadır.

Var olan sorunun sonucu… Hak edilen birikmiş haklar için zamanında başvuru yapılamıyor. Alınan ödeneklerin uzun süre dondurulması ise gerekli belgelerin doldurulup zamanında gönderilmemesinden kaynaklanıyor. Yurt dışında yaşayanların yılda bir kez ödenek aldıkları kurumlara (SVB ve UWV) yaşam belgesi göndermesi gerekmektedir.

Örneğin; Hollanda’dan ödenek alanların hayatta olduklarını belgelemeleri şarttır. Her yıl Hollanda’dan adrese postayla gönderilen "Yaşam Belgesi"nin (Verklaring van in leven zijn / Attestatie de vita) doldurularak yetkili kurumlarca tasdik edildikten sonra geri gönderilmesi gerekir.

Çözüm nedir diye soracak olursak? Gelin bu konuda uzman ve danışman yetiştirelim. Evet, çözüm Türkiye’deki bir üniversitede "Hollanda Sosyal Hizmetler Programı"nı uygulamalı ve Hollanda stajlı olarak başlatmaktır. Buradan mezun olanların Türkiye genelinde ve yurt dışı Türk temsilciliklerinde istihdam edilmesi ise şüphesiz ayrı bir çalışma alanıdır.

Mevcut eğitim programlarında, planlı hizmet ve istihdam süreçlerinde Türkiye Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), Hollanda Sosyal Sigortalar Bankası (SVB) ve Çalışanların Ödenek Kurumu (UWV) ile ortak bir çalışma yürütülmelidir.

Yukarıda belirtilen eğitim programını tamamlayan gençlerin işsizlik sorunu olmayacaktır. Çünkü önümüzdeki 40 yılda Hollanda’dan Türkiye’ye ve Türkiye’den Hollanda’ya göç hareketleri (migratie – emigratie) devam edecektir.

Görüş ve fikirlerinizi bekler, saygı ve sevgilerimi sunarım.

Mustafa Nejat Sucu