Hollanda’dan Türkiye’ye Geri Dönüş Olanakları (Emigratie / Migratie) ve Türkiye’de Yeniden Yeni Bir Yaşam Kurma Bilgi ve Araştırma Dosyası
Başlarken: Önsöz / Voorwoord
Her ne nedenle ve ne zaman olursa olsun Türkiye’ye geri dönüş yapmak isteyenlerin sorularıyla karşılaşmam, beni tekrar bu konuda küçük bir araştırma yapmaya teşvik etti. Geri dönmek ve Türkiye’de tekrar yaşam kurmak, hayatımızın ciddi ve önemli bir değişim dönemi olmaktadır (Weer de ontworteling van Nederland). Geri dönmeden önce bilinmesi ve yapılması gerekli olan işlemlerin tamamlanması önemlidir. Hollanda’da ikamet edenler; çift vatandaşlık (dubbele nationaliteit) sahibi olarak ya da sadece Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olarak Türkiye’ye kesin dönüş yapabilirler.
İkamet edilen belediyeden kayıt silindikten sonra (uitschrijving uit het bevolkingsregister), Hollanda’daki mevcut sağlık sigortası sona erer. Hollanda’dan Türkiye’ye ödenek alarak dönenlerin büyük çoğunluğu ise Türkiye’deki sağlık sigortası kapsamına girer (Ziektekostenverzekering).
Değişiklikleri Bildirmek Zorunludur
Emeklilik (AOW) veya geride kalanlar ödeneği (ANW) gibi alınan ödenekleri Türkiye’ye aktarmak ve gerekli işlemleri başlatmak için www.svb.nl ve www.uwv.nl web siteleri üzerinden DigiD ile 6 hafta içinde bildirimde bulunmak zorunludur. Değişiklik bildirimi (Doorgeven wijzigingen); WIA, WW, ZW, AOW ve ANW ödenekleri için geçerlidir.
Hollanda Krallığı ile Türkiye Cumhuriyeti Arasındaki Sosyal Güvenlik Sözleşmesine Dayanarak Türkiye’de Ödenek Almak
Hollanda’da yaşamış ve çalışmış olanların, belirli yıllarda sigortalı olsalar bile bazı sosyal güvenlik yasalarına göre kazanılmış hakları ve birikimleri bulunmaktadır. Hollanda bağlantılı olup Türkiye’de yaşayan toplam aile bireyi sayısının 100 bin olduğu bilinmektedir. Hollanda’da çalışanların geride kalan çocukları için sağlanan ödenek imkânları sınırlı olup mevcut haklar, Hollanda Krallığı ve Türkiye Cumhuriyeti Sosyal Güvenlik Yasaları (Sociale zekerheid) çerçevesinde belirlenmiştir.
Hangi sözleşme ve yasalara göre?
Bu yasalara dayanarak Hollanda’da hak kazandığımız bazı aylık ve ödenekleri, gerekli şartları sağladığımız takdirde Türkiye’de de almaya devam edebiliriz.
1. Hollanda’da Hak Edilen ve Ödenmeye Devam Eden Ödenekler
1 Ocak 2000 tarihinde yürürlüğe giren Wet BEU (Wet beperking export uitkeringen – Ödeneklerin yurt dışına aktarımını sınırlandıran yasa) uyarınca, Türkiye’de Genel Maluliyet Ödeneği (WAO / WIA) veya Genel Dul ve Yetimler Ödeneği (ANW) alanlar gönüllü sigorta yaptırma imkânına sahiptirler. Sigortalı olmayanlar emeklilik yaşına geldiklerinde daha düşük AOW alırlar; vefat durumunda ise sigortalı olmayan eş, geride kalanlar ödeneğinden (ANW) yararlanamaz.
Türkiye’de Alınabilen Ödenekler:
2. Türkiye’de Alınması Mümkün Olmayan Hollanda Ödenekleri
3. Türkiye’de Gönüllü Sigortalı Olma ve Eksik Emeklilik Yıllarını Borçlanma
Sosyal Güvenlik Yasaları ve İlgili Web Siteleri:
Halk ve Çalışan Sigortaları (Volks- en werknemersverzekeringen):
4. Hollanda Pasaportu ve İkamet İzni
Hollanda vatandaşlığı ve ikamet izni, Hollanda’da yaşama ve çalışma süresine bağlı olsa da her iki durumun kendine özgü kuralları ve uygulamaları vardır. Detaylı bilgi için belediyelerden, Göç ve Vatandaşlık Dairesinden (IND) veya aşağıdaki adreslerden bilgi alınabilir:
5. Türk Vatandaşlarının Yurt Dışı Haklarının Sona Ermesi
İkametin Hollanda’dan Türkiye’ye taşınması durumunda, yurt dışında yaşayan vatandaşlara tanınan bazı özel haklar sona erer. Bunların en belirgin örneği; Hollanda’dan götürülen motorlu araçların (araba/motosiklet) Türkiye’de 2 ila 4 yıl süreyle kullanılabilmesi imkânının sona ermesidir.
6. Yurt Dışında Yaşayanlar İçin DigiD Kullanımı
Hollanda’dan Türkiye’ye dönenler için DigiD (Hollanda’nın e-Devlet kapısı), sosyal güvenlik sistemi ve devlet kurumlarındaki işlemleri yapmanın en kolay ve hızlı yoludur. Kişiye özel resmi gelişmeleri takip etmek mümkündür: www.mijnoverheid.nl
7. Diploma ve Yetki Belgelerinin Tasdiki / Onaylanması
Hollanda tüzel ve özel eğitim kurumları tarafından verilen mesleki diplomaların ve yetki belgelerinin yurt dışında geçerli olabilmesi için onaylanması (apostil / legalizasyon) gerekir (Legalisatie maakt een document geschikt voor gebruik in een ander land).
Bonservis (Werkverklaring / Getuigschrift): Çalışılan yerden ayrılırken görevin iyi yapıldığını belirten resmi belgedir.
Diplomalar, bonservisler, sertifikalar, ehliyetler ve yetki belgelerinin onaylanması için izlenecek yollar:
8. Hollanda Ehliyetlerinin Türkiye’de Değiştirilmesi
Yurt dışından alınan sürücü belgelerinin (Rijbewijzen) Türkiye’deki geçerlilik süresi: 01.01.2016 tarihinden itibaren yurt dışından alınan sürücü belgeleriyle Türk vatandaşları 2 yıl, yabancılar ise 6 ay süreyle Türkiye’de araç kullanabilirler. Bu sürenin sonunda araç kullanmaya devam edebilmek için Hollanda ehliyetinin Türk ehliyetine dönüştürülmesi gerekir. Başvurular İl/İlçe Nüfus Müdürlüklerine yapılmaktadır.
9. Hollanda’daki Borçların Tasfiyesi (Schuldsanering) ve Geri Ödeme Anlaşmaları
Hollanda’da bulunan özel, tüzel ve devlete olan borçların (Belastingschuld) geri dönmeden önce tasfiye edilmesi veya yapılandırılması (Terugbetalingsovereenkomsten) gerekmektedir. Anlaşma yapılmadığı takdirde borç ödenene kadar ödeneklere, paraya veya mal varlığına haciz koyulabilir (Beslaglegging op de uitkeringen, geld en vermogen).
10. Gümrük İşlemleri ve Yetkili Kurumlardan Bilgi Alınması
Hollanda’da belirli süre resmi ikamet edenler, kesin dönüş yaparken kişisel ev eşyalarını, birikimlerini ve taşıtlarını belirli şartlar dahilinde Türkiye’ye muafiyetle ithal edebilirler. En güncel ve güvenilir bilgiye T.C. Ticaret Bakanlığı Gümrük Rehberi’nden ulaşılabilir: www.gumrukrehberi.gov.tr
11. Çalışılan İş Koluna Bağlı Emeklilik Haklarının Aktarılması
Hollanda’da çalışılan yıllara göre biriken primler hesaplanarak emeklilik yaşına gelindiğinde AOW dışında ikinci ve üçüncü temel emeklilik fonlarından (Bedrijfstakgerichte pensioenen) aylık alınabilir. Hak edilen toplam birikimin yıllık miktarı 2026 yılı için belirlenen brüt sınırın altında kalıyorsa, bu tutar hak sahibine tek seferde ödenebilir. Detaylı bilgi: www.mijnpensioenenoverzicht.nl
11.1 Hollanda Vatandaşlığının Önemi
Hem Hollanda hem Türk vatandaşlığına sahip olanlar, haklarını kaybetmeden uzun süre Türkiye’de yaşayabilirler. Yaşlılık veya sağlık sorunları nedeniyle Hollanda’ya yakınlarının yanına dönmek gerektiğinde, Hollanda vatandaşlığına sahip olmak süreci kolaylaştırır.
11.2 Hollanda’da Kalan Akraba ve Dostlara Vekâletname (Volmacht / Machtiging) Vermek
Vekâletname, bir kişinin başka bir kişiyi resmi makamlar nezdinde kendisini temsil etmesi için yetkilendirdiği yasal belgedir. Hollanda kurumlarında geçerli olabilmesi için yazılı ve Hollandaca düzenlenmesi gerekir.
11.3 Ödeneklerin Türkiye’de Vergilendirilmesi
Türkiye’de yerleşik olanların Hollanda’dan aldıkları ödenekler çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarına tabidir. Şartlar sağlandığında Hollanda’dan alınan ödenekler için çifte vergi ödeme zorunluluğu bulunmamaktadır. Başvuru: Belastingdienst Kantoor Buitenland te Heerlen / Hollanda İlgili belge: "Vrijstelling voor de inhouding van loonheffing" (Gelir ve kazanç üzerinden alınan vergilerde çifte vergilendirmeyi önleme sözleşmesi uyarınca).
12. Son Söz / Het laatste woord
Doğru ve güvenilir bilgiye ulaşmak dijital çağda büyük önem taşımaktadır. Umarım bu derleme sizler için faydalı bir kaynak olmuştur. Platform Dergisi ailesi olarak sizlere rehberlik edebildiysek ne mutlu bize.
Saygı ve sevgilerimle,
Mustafa Nejat SUCU