IUA Rektörü Dr. Bahaeddin Budak: "İslam'ın Geleceği Kurumsallaşmayla Şekillenecek!"

IUA Rektörü Dr. Bahaeddin Budak: "İslam'ın Geleceği Kurumsallaşmayla Şekillenecek!"

Röportaj: Gül Topcu - Barut

Hollanda ve Belçika'da uzun yıllardır İslam ilimleri alanında akademik ve pedagojik hizmetler veren Dr. Bahaeddin Budak, Amsterdam merkezli International University of Applied Sciences (IUA) adlı üniversitenin rektörü ve aynı zamanda akademisyeni olarak dikkatleri üzerine çekiyor. Dr. Bahaeddin Budak ile yaptığımız röportajda, IUA'nın kuruluş amacından eğitim anlayışına, toplumsal meselelere bakış açısından Hollanda'da İslam'ın geleceğine dair vizyonuna kadar birçok önemli konuyu ele aldık.

"IUA, sadece dinî bilgi aktarmayı değil; aynı zamanda öğrencilerini içinde yaşadıkları toplumun sorunlarına duyarlı bireyler olarak yetiştirmeyi hedeflemektedir."

Kendinizi tanıtır mısınız? Eğitim yolculuğunuz ve bu göreve geliş süreciniz hakkında bilgi verir misiniz?
Dr. Bahaeddin Budak: Ben Dr. Bahaeddin Budak. Uzun yıllardır Avrupa'da İslam ilimleri alanında akademik ve pedagojik hizmetler vermekteyim. Hollanda’da ve Belçika’da çeşitli üniversitelerde ve ilahiyat kurumlarında ders verdim. Bu süreçte kazandığım tecrübe, 2018 yılında Amsterdam'da kurulan International University of Applied Sciences (IUA) adlı üniversitenin kuruluş ve gelişim sürecinde aktif rol almamı sağladı. Şu an IUA’da hem rektör hem de akademisyen olarak hizmet veriyorum.

Üniversitenizi tanıtır mısınız? Hangi amaçla kuruldu, hangi değerleri öncelemektedir?
Dr. Bahaeddin Budak: IUA, İslamî gelenekten beslenen ve bu geleneği Avrupa toplumunun çokkültürlü yapısına entegre etmeyi amaçlayan uygulamalı bir üniversite kurumudur. 2018’de eğitim faaliyetlerine başlamış olan IUA, 2024 itibarıyla "Master Toegepaste Islamitische Theologie" programı için NVAO akreditasyonunu almıştır. Üniversitenin misyonu, bilimsel bilgi üretimiyle insani ve dayanıklı bir toplumun inşasına katkıda bulunmaktır.

"Özellikle imam/manevi rehber ve din dersi öğretmeni yetiştirme misyonumuz, doğrudan toplumsal ihtiyaçlara bir cevaptır."

Toplumsal meseleler üniversitenizin eğitim anlayışına nasıl yansıyor?
Dr. Bahaeddin Budak: IUA, sadece dinî bilgi aktarmayı değil; aynı zamanda öğrencilerini içinde yaşadıkları toplumun sorunlarına duyarlı bireyler olarak yetiştirmeyi hedeflemektedir. Programlarımızda din sosyolojisi, pedagojik yaklaşımlar, çokkültürlülük gibi başlıklar yer almaktadır. Özellikle imam/manevi rehber ve din dersi öğretmeni yetiştirme misyonumuz, doğrudan toplumsal ihtiyaçlara bir cevaptır.

Hollanda’daki akademik çevrelerin İslam’a bakış açısı hakkında ne düşünüyorsunuz?
Dr. Bahaeddin Budak: Hollanda’daki akademik çevrelerde İslam’a dair daha bilimsel ve disiplinler arası bir yaklaşım gelişmektedir. Ancak önyargılar hâlâ tam olarak aşılmış değil. IUA, bu önyargıların ilmî bilgi ve kurumsal temsiliyetle aşılabileceğini savunmakta ve buna yönelik yayınlar, seminerler ve iş birlikleriyle aktif rol üstlenmektedir.

Benzer kurumlarla ne gibi farklarınız var? Ortak çalışmalar yapıyor musunuz?
Dr. Bahaeddin Budak: IUA, pedagojik olarak özgün bir müfredata sahiptir ve şu anda Hollanda’da İslam öğretmenliği alanında tek yüksek lisans programına sahiptir. Diğer kurumlardan farkımız, toplum temelli ve sahaya yönelik eğitim anlayışımızdır.

"Cami cemaatlerinden çok daha fazlasına, yani hastanelerde, okullarda ve sosyal kurumlarda hizmet edecek din uzmanlarına ihtiyaç var."

Hollanda’da İslam’ın geleceğini nasıl görüyorsunuz?
Dr. Bahaeddin Budak: İslam’ın geleceği kurumsallaşma ve genç kuşaklara hitap eden eğitimle şekillenecek. Cami cemaatlerinden çok daha fazlasına, yani hastanelerde, okullarda ve sosyal kurumlarda hizmet edecek din uzmanlarına ihtiyaç var. IUA bu ihtiyaca karşılık vermek için kuruldu. Bundan daha önemli olan ise her Müslüman gencin ilahiyat eğitimini lisans seviyesinde edinme olanağına sahip olmasıdır.

IUA olarak Müslümanlara modern dünyada nasıl bir bilinç kazandırmayı hedefliyorsunuz?
Dr. Bahaeddin Budak: Modern dünya, çoklu kimlikler, dinî çoğulculuk ve sekülerleşme gibi süreçlerle şekilleniyor. IUA, öğrencilerine hem İslamî ilimlerde derinlik hem de yaşadıkları toplumla etkileşimde sağlıklı bir denge kazandırmayı amaçlıyor. Bu bağlamda, bilgi üretimini toplum hizmetine dönüştüren bir bilinç inşa ediyoruz.

İlahiyat bilgisinin farklı mesleklerle ilişkisi var mıdır? Nasıl bütüncül bir yaklaşım geliştirilebilir?
Dr. Bahaeddin Budak: İlahiyat bilgisi sadece cami ya da okul ortamıyla sınırlı değildir. Psikoloji, sağlık hizmetleri, sosyal hizmetler ve hukuk gibi birçok alanda İslamî perspektife sahip uzmanlara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu nedenle IUA mezunları geniş bir istihdam sahasına sahiptir.

"İbni Sina, Gazali, İbn Rüşd gibi âlimler çok yönlüdür. Bugünün gençleri de modern mesleklerle İslamî değerleri sentezleyebilmelidir."

Gençlerin meslekî uzmanlıklarını İslamî değerlerle birleştirmesi neden önemlidir?
Dr. Bahaeddin Budak: İbni Sina, Gazali, İbn Rüşd gibi âlimler çok yönlüdür. Bugünün gençleri de modern mesleklerle İslamî değerleri sentezleyebilmelidir. Bu, onları hem manevî hem de entelektüel olarak güçlü bireyler yapar. Bu yüzden mühendis, bilgisayarcı, matematikçi, hukukçu ve hangi alanda uzmanlaşmış olursa olsun, herkese ilahiyat eğitimimizi takip etmelerini tavsiye ediyoruz. Onlar da birer İbni Sina, Gazali ve İbn Rüşd olsunlar. IUA, bu tür çok yönlü eğitim için sistemli bir müfredat sunmaktadır.

Hollanda’da İslamî değerleri önceleyen bir entelektüel birikim oluşuyor mu? Gençlerde teolojik eksiklik gözlemliyor musunuz?
Dr. Bahaeddin Budak: Son yıllarda olumlu bir gelişme var. Ancak bu birikimin kurumsal ve akademik zemine oturması gerekiyor. Gençlerde teolojiye ilgi var fakat sistemli bilgi eksikliği hissediliyor. IUA, bu boşluğu kaliteli eğitimle doldurmayı hedefliyor. Akademik yayınlar ve ders materyallerimiz bu ihtiyaca cevap vermek üzere geliştirilmektedir.

Ulusal ve uluslararası düzeyde yürüttüğünüz akademik çalışmaların hedefi nedir?
Dr. Bahaeddin Budak: IUA’nın stratejik planında Belçika, Almanya gibi ülkelerde şubeleşme yer almakta. Ayrıca Almanca yüksek lisans programı açılması planlanmaktadır. Bu sayede Avrupa’daki İslamî eğitimi bölgesel değil, kıtasal düzeye taşımayı amaçlıyoruz.

Üniversitenizin önümüzdeki yıllardaki vizyonu nedir?
Dr. Bahaeddin Budak: 2024–2028 stratejik planımızda şu başlıklar öne çıkıyor: Lisans düzeyinde ilahiyat eğitiminin akredite edilmesi, İslamî PABO (ilkokul öğretmenliği) programının açılması, yeni bir kampüs binasına taşınma, bilimsel yayın ve araştırma merkezinin kurulması, kamusal finansman alabilmek için başvurular yapılması. Bütün bu adımlar, IUA’nın Avrupa’da örnek bir İslam üniversitesi olması vizyonunun parçasıdır.

Platform Dergisi adına  bu samimi ve bilgilendirici röportaj için teşekkür ederiz.

Dr. Bahaeddin Budak:
“Platform Dergisi’ne bu güzel röportaj vesilesiyle teşekkür ediyorum. Hollanda’daki Müslüman toplumun bilgiyle güçlenmesi, ortak bilinç oluşturması ve kurumsallaşması için böyle çalışmaların çok kıymetli olduğuna inanıyorum.”